Chuyên gia Anh cảnh báo sản xuất phân bón phải được xem là hạ tầng chiến lược
Ngày 10 tháng 5 năm 2026
Annie Nguyễn
Alexander Reip, giám đốc không điều hành và cố vấn lĩnh vực năng lượng sạch, cảnh báo rằng các chính phủ cần xem sản xuất phân bón là hạ tầng chiến lược nếu không muốn tiếp tục đối mặt với các chu kỳ sốc năng lượng, thiếu hụt hóa chất và gián đoạn nông nghiệp.
Dẫn lại một bài viết gần đây trên tạp chí Nature, ông Reip cho rằng nền kinh tế toàn cầu vẫn đang dễ bị tổn thương trước các rủi ro chuỗi cung ứng, đặc biệt tại những khu vực trọng yếu như eo biển Hormuz. Trong khi dư luận thường chú ý đến dầu thô, ông nhấn mạnh rằng gián đoạn nguồn cung hóa chất công nghiệp cũng có thể gây hậu quả nghiêm trọng đối với an ninh lương thực, y tế và sản xuất.
Ông lấy helium làm ví dụ tiêu biểu. Qatar hiện cung cấp khoảng một phần ba nguồn helium toàn cầu thông qua hoạt động sản xuất LNG. Helium là vật liệu thiết yếu cho máy chụp MRI, nam châm siêu dẫn và nhiều thiết bị khoa học hiện đại. Đây là nguyên liệu không thể tổng hợp quy mô lớn bằng phương pháp thông thường.
Ông cũng đề cập methanol, trong đó Iran nắm khoảng 11% công suất sản xuất toàn cầu. Methanol là nguyên liệu quan trọng trong ngành hóa chất, được sử dụng để sản xuất olefin, formaldehyde, axit acetic và silicone.
Một vấn đề khác là lưu huỳnh, sản phẩm phụ từ quá trình lọc dầu chua và là nguyên liệu đầu vào để sản xuất axit sulfuric, hóa chất công nghiệp có sản lượng lớn nhất thế giới. Axit sulfuric đóng vai trò quan trọng trong sản xuất phân lân, chế biến kim loại cho pin và dược phẩm.
Ngoài ra, các nước vùng Vịnh hiện cung cấp khoảng 45% xuất khẩu urê toàn cầu và 20–30% nguồn amoniac thế giới, hai nguyên liệu cốt lõi cho sản xuất phân bón. Ngay cả khi tuyến hàng hải được khôi phục, hàng hóa hóa chất vẫn có thể bị xếp sau dầu mỏ, LNG và nhiên liệu vận tải.
Ông Reip cũng chỉ trích việc Anh đóng cửa nhà máy amoniac quy mô lớn cuối cùng tại Billingham trước đây, khi các cuộc thảo luận chính sách chỉ tập trung vào giá khí đốt và an ninh năng lượng mà chưa quan tâm đầy đủ đến an ninh lương thực.
Ông kết luận rằng nhiều quốc gia chỉ nhận ra giá trị của hạ tầng hóa chất khi nó đã biến mất. Chính phủ các nước cần hành động ngay từ bây giờ để bảo đảm năng lực sản xuất phân bón và hóa chất chiến lược trong nước trước khi cú sốc tiếp theo xảy ra.
