Chiến lược hydro của Nhật Bản: Không chỉ là hydro, mà còn là an ninh năng lượng và khả năng phục hồi
Ngày 2 tháng 9 năm 2026
Annie Nguyễn
Đầu tư toàn diện vào chuỗi giá trị hydro, Nhật Bản duy trì cam kết bất chấp sự chững lại của thị trường toàn cầu, coi hydro là một phần trong danh mục năng lượng đa dạng hóa
Green Hydrogen Park Hakushu là dự án trị giá 122 triệu USD tọa lạc tại thành phố Hokuto, Nhật Bản. Cơ sở này dự kiến sản xuất khoảng 2.200 tấn hydro xanh mỗi năm.
Gần một thập kỷ qua, Nhật Bản luôn là một trong những quốc gia tiên phong và kiên định nhất thế giới trong việc theo đuổi chiến lược hydro. Nước này là một trong những quốc gia đầu tiên thiết lập chiến lược hydro quốc gia và tiếp tục đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng, chuỗi cung ứng và ứng dụng công nghiệp, ngay cả khi nhiệt tình đối với lĩnh vực này đã nguội đi ở một số khu vực tại Bắc Mỹ và châu Âu.
Công viên Hydro xanh Hakushu – Biểu tượng của tham vọng
Một minh chứng điển hình là dự án Công viên Hydro xanh Hakushu trị giá 122 triệu USD, đi vào hoạt động tháng 10/2025. Dự án được phát triển thông qua quan hệ đối tác giữa tỉnh Yamanashi và các công ty gồm Suntory Holdings, Toray Industries, TEPCO, Kanadevia, Siemens Energy và Miura. Nhà máy đặt tại thành phố Hokuto dự kiến sản xuất khoảng 2.200 tấn hydro xanh mỗi năm và giảm khoảng 16.000 tấn CO₂ hàng năm.
Động lực cốt lõi: An ninh năng lượng
Nhìn bề ngoài, cam kết này có vẻ đơn giản – hydro là công cụ khử carbon. Tuy nhiên, các quyết định chính sách gần đây của Nhật Bản cho thấy khử carbon chỉ là một trong những mục tiêu thúc đẩy chiến lược hydro. Nổi bật nhất có lẽ là cam kết tổng thể đối với an ninh năng lượng.
Một trong những cơ sở năng lượng quan trọng của Nhật Bản là Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng Hydro Fukushima, đi vào hoạt động từ tháng 3 năm 2020. Nhà máy này sản xuất hydro bằng cách sử dụng điện năng từ các tấm pin mặt trời được lắp đặt bao quanh khuôn viên.
Nhật Bản không có nguồn tài nguyên năng lượng dồi dào trong nước như Mỹ, Canada hay nhiều nước Trung Đông. Nước này nhập khẩu phần lớn nhiên liệu để vận hành nền kinh tế. Thực tế này đã định hình chính sách năng lượng Nhật Bản trong nhiều thập kỷ, ảnh hưởng đến các quyết định xung quanh LNG, điện hạt nhân, đầu tư tài nguyên nước ngoài và cơ sở hạ tầng chiến lược. Hydro nằm trong cùng truyền thống đó.
Theo Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI), nước này không còn chỉ tập trung vào nghiên cứu hydro mà đang đầu tư vào toàn bộ chuỗi giá trị hydro – từ sản xuất và vận chuyển quốc tế đến lưu trữ trong nước, phát điện, công nghiệp nặng và giao thông.
Khung pháp lý và các dự án trọng điểm
Luật Thúc đẩy Xã hội Hydro sửa đổi được thông qua năm 2024 đã giới thiệu khung hỗ trợ của chính phủ để thu hẹp khoảng cách giá giữa hydro carbon thấp và nhiên liệu thông thường, đồng thời hỗ trợ phát triển cơ sở hạ tầng quy mô lớn. Một loạt dự án đang triển khai:
-
Dự án Chuỗi Cung ứng Năng lượng Hydro (HESC): Vận chuyển hydro lỏng từ Australia đến Nhật Bản.
-
Đồng đốt amoniac: JERA và IHI thúc đẩy đồng đốt amoniac tại các nhà máy nhiệt điện.
-
Sản xuất thép carbon thấp: JFE Steel và Nippon Steel đánh giá các con đường sử dụng hydro.
-
Hợp đồng dài hạn: Các công ty Nhật Bản đã ký thỏa thuận dài hạn để cung cấp hydro và các dẫn xuất hydro từ các dự án tại Australia, Trung Đông và Bắc Mỹ.
Cách tiếp cận đa dạng hóa danh mục năng lượng
Thay vì xem hydro là sự thay thế cho hệ thống năng lượng hiện tại, các nhà hoạch định chính sách và các tập đoàn công nghiệp Nhật Bản đã tiếp cận hydro như một thành phần trong danh mục rộng lớn hơn bao gồm LNG, điện hạt nhân, amoniac, e-methane, e-fuels và hydrocarbon thông thường. Mục tiêu không nhất thiết là xác định một con đường chiến thắng duy nhất, mà là bảo toàn các lựa chọn trong một thế giới ngày càng bất định.
Theo các công bố từ Mitsubishi Corp., Mitsui & Co., Marubeni và JERA, các công ty Nhật Bản tiếp tục đầu tư vào sản xuất LNG, hydro, amoniac, nhiên liệu tổng hợp và các dự án thu giữ carbon trên khắp thế giới. Nhiều khoản đầu tư được cấu trúc như quan hệ đối tác dài hạn, phản ánh sở thích lâu dài của Nhật Bản trong việc đảm bảo quyền tiếp cận an toàn với các nguồn cung năng lượng trong tương lai.
Thách thức và triển vọng trong bối cảnh toàn cầu
Mặc dù ngành công nghiệp hydro đã bước vào giai đoạn phát triển khó khăn hơn với nhiều dự án bị trì hoãn hoặc hủy bỏ do chi phí vốn tăng, nhu cầu không chắc chắn và các ràng buộc về cơ sở hạ tầng, Nhật Bản vẫn tiếp tục cải thiện chứ không từ bỏ chiến lược. Theo IEA, Nhật Bản vẫn là một trong những nhà đầu tư công hàng đầu thế giới vào công nghệ hydro, hỗ trợ các dự án trình diễn trên nhiều lĩnh vực từ sản xuất, vận chuyển, lưu trữ, phát điện đến sử dụng công nghiệp.
Cách tiếp cận danh mục đầu tư thể hiện sự hiểu biết rằng thị trường hydro trong tương lai khó có thể được phục vụ bởi một công nghệ đơn lẻ. Các nhà hoạch định chính sách đang giảm thiểu rủi ro bằng cách hỗ trợ nhiều con đường đồng thời, để kinh tế học và mức độ sẵn sàng công nghệ quyết định con đường nào cuối cùng sẽ được mở rộng.
Kết luận: Chiến lược cho một tương lai bất định
Chiến lược hydro của Nhật Bản có thể ít liên quan đến việc dự đoán tương lai của hydro mà nhiều hơn là chuẩn bị cho một loạt các tương lai có thể xảy ra. Nhật Bản đang đặt ra những câu hỏi khác với nhiều quốc gia khác: Làm thế nào để khử carbon trong khi vẫn duy trì khả năng phục hồi? Làm thế nào để đa dạng hóa trong khi bảo toàn độ tin cậy? Làm thế nào để quản lý bối cảnh năng lượng ngày càng bất định mà không phụ thuộc vào bất kỳ con đường đơn lẻ nào?
Những câu hỏi đó vượt xa khỏi hydro và có thể sẽ là những câu hỏi năng lượng mang tính định nghĩa của nhiều thập kỷ tới.
