Brazil xếp phân bón vào nhóm khoáng sản chiến lược – Bước đi có thể thúc đẩy ngành amoniac xanh trong nước
Ngày 27 tháng 5, 2026 – Annie Nguyễn
Bài phân tích: Brazil vừa thông qua một đạo luật mang tính bước ngoặt, xếp phân bón vào nhóm khoáng sản chiến lược và quan trọng trong khuôn khổ chính sách khoáng sản quốc gia. Động thái này không chỉ nhằm giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu phân bón – vốn đang ở mức 85% – mà còn mở ra cơ hội lớn cho ngành sản xuất amoniac xanh và hydrogen xanh nội địa, gắn kết an ninh lương thực với chính sách công nghiệp xanh.
Phân bón được nâng tầm chiến lược
Ngày 6 tháng 5 năm 2026, Hạ viện Brazil đã thông qua dự thảo thay thế cho Dự luật số 2.780/2024, hợp nhất 14 dự luật liên quan, thiết lập Chính sách Quốc gia về Khoáng sản Chiến lược và Quan trọng (PNMCE). Điểm đáng chú ý nhất của đạo luật này là việc xếp phân bón ngang hàng với các khoáng sản chiến lược – một động thái chưa từng có tiền lệ.
Theo đó, các công ty và dự án tập trung vào sản xuất phân bón sẽ được tiếp cận các ưu đãi về thuế, tín dụng và cơ chế khuyến khích đầu tư. Cụ thể, đạo luật thành lập Chương trình Liên bang về Thúc đẩy và Chế biến Khoáng sản Chiến lược và Quan trọng (PFMCE), cho phép chính phủ liên bang cấp tín dụng thuế CSLL (thuế đóng góp xã hội trên lợi nhuận ròng) cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế biến hoặc công nghiệp hóa phân bón phốt phát, kali và nitơ.
Bài toán an ninh phân bón của Brazil
Brazil hiện đang phụ thuộc vào nhập khẩu tới 85% lượng phân bón tiêu thụ, trong đó nhập khẩu phân bón nitơ lên tới 93%. Tổng chi phí nhập khẩu toàn bộ phân bón hàng năm vượt quá 25 tỷ USD.
Sự phụ thuộc này khiến nền nông nghiệp Brazil – vốn là trụ cột xuất khẩu của quốc gia – chịu tác động nặng nề từ biến động giá toàn cầu, rủi ro địa chính trị và biến động tỷ giá. Chính phủ Brazil đã nhận thức rõ vấn đề này từ lâu và đặt mục tiêu trong Kế hoạch Phân bón Quốc gia (PNF) giai đoạn 2022-2050: giảm tỷ lệ nhập khẩu xuống 40-50% vào năm 2050, đồng thời đạt được tự chủ công nghệ trong lĩnh vực phân bón.
Cơ hội cho amoniac xanh và hydrogen xanh
Việc phân loại phân bón là lĩnh vực chiến lược mở ra cơ hội lớn cho ngành amoniac xanh và hydrogen xanh nội địa. Amoniac là nguyên liệu đầu vào chính để sản xuất phân bón nitơ – loại phân bón mà Brazil phụ thuộc nhiều nhất vào nhập khẩu. Sản xuất amoniac xanh từ hydrogen xanh (được điện phân từ nguồn năng lượng tái tạo) không chỉ giúp Brazil giảm nhập khẩu mà còn cắt giảm đáng kể phát thải khí nhà kính.
Theo một báo cáo từ REGlobal, nguồn tài nguyên năng lượng tái tạo dồi dào của Brazil – đặc biệt là thủy điện, gió và mặt trời – tạo ra lợi thế chi phí để sản xuất phân bón carbon thấp với giá cạnh tranh. Phân tích cho thấy giá amoniac xanh và phân bón xanh có thể cạnh tranh với amoniac xám và amoniac xanh (từ khí tự nhiên có thu hồi carbon) tại một số địa điểm có điều kiện thuận lợi.
Các ưu đãi thuế cho hydrogen xanh
Song song với đạo luật về phân bón, Brazil cũng đang triển khai các ưu đãi thuế cho sản xuất hydrogen carbon thấp. Theo thông tin từ PwC, tín dụng thuế sẽ được cấp cho việc thương mại hóa hydrogen carbon thấp và các dẫn xuất của nó, sản xuất trong lãnh thổ quốc gia từ ngày 1 tháng 1 năm 2028 đến ngày 31 tháng 12 năm 2032.
Trước đó, chính phủ Brazil đã cấp các miễn trừ thuế đáng kể cho dự án hydrogen xanh và amoniac xanh công suất 3GW của Solatio tại khu vực Parnaíba, bang Piauí, bao gồm cắt giảm 75% thuế thu nhập doanh nghiệp.
Những dự án tiên phong
Một số dự án đã được khởi động hoặc công bố trong thời gian gần đây:
-
Solatio (Piauí): Dự án hydrogen xanh và amoniac xanh công suất 3GW, hướng đến xuất khẩu, với tổng vốn đầu tư 4,7 tỷ USD.
-
Paraíba: Chính phủ liên bang cam kết hơn 59 triệu BRL cho một nhà máy hydrogen xanh và amoniac xanh.
-
Unigel: Công ty phân bón Brazil đang xây dựng nhà máy amoniac xanh để thay thế nhập khẩu amoniac xám.
Ý nghĩa chiến lược
Việc xếp phân bón vào nhóm khoáng sản chiến lược không chỉ là một chính sách thuế đơn thuần. Nó đánh dấu sự hội tụ giữa an ninh lương thực, an ninh năng lượng và chính sách công nghiệp xanh. Brazil, với tư cách là một trong những cường quốc nông nghiệp hàng đầu thế giới, đang tận dụng lợi thế về năng lượng tái tạo để xây dựng một chuỗi cung ứng phân bón bền vững và tự chủ hơn.
Động thái này cũng gửi tín hiệu mạnh mẽ đến các nhà đầu tư quốc tế rằng Brazil đang nghiêm túc trong việc phát triển nền công nghiệp hydrogen và amoniac xanh. Nếu được triển khai hiệu quả, quốc gia Nam Mỹ này có thể chuyển mình từ một nhà nhập khẩu phân bón phụ thuộc thành một nhà sản xuất và thậm chí xuất khẩu phân bón xanh trong tương lai.
