Việt Nam ký kết vận hành sàn giao dịch carbon trong nước

Việt Nam ký kết vận hành sàn giao dịch carbon trong nước

Annie Nguyễn – 24/06/2026

Ngày 22/6, Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã tổ chức Lễ ký kết Biên bản phối hợp tổ chức vận hành Sàn giao dịch carbon trong nước. Sự kiện đánh dấu bước đi cụ thể nhằm hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước với các đơn vị vận hành hạ tầng thị trường.

6 biên bản phối hợp được ký kết

Tại buổi lễ, các bên đã ký kết 6 biên bản phối hợp:

• 3 biên bản giữa Bộ Nông nghiệp và Môi trường (đại diện là Cục Biến đổi khí hậu) với Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX).

• 3 biên bản giữa VSDC với VNX, HNX và Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV).

Lễ ký kết là dấu mốc quan trọng triển khai Nghị định số 29/2026/NĐ-CP ngày 19/1/2026 của Chính phủ về vận hành Sàn giao dịch carbon trong nước.

Ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó Cục trưởng điều hành Cục Biến đổi khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Trung Nguyên. 

Mục tiêu và ý nghĩa chiến lược

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó Cục trưởng điều hành Cục Biến đổi khí hậu, cho biết các biên bản phối hợp là cơ sở để thống nhất nguyên tắc, đầu mối, phương thức trao đổi thông tin, dữ liệu; thực hiện báo cáo, giám sát, công bố thông tin; triển khai các nghiệp vụ liên quan đến đăng ký, ký gửi, giao dịch, thanh toán hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.

Ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, nhấn mạnh lễ ký kết thể hiện sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước và các đơn vị vận hành thị trường, khẳng định sự quyết tâm chung trong việc chuẩn bị đầy đủ các điều kiện cần thiết để đưa sàn giao dịch carbon trong nước đi vào hoạt động.

Ông Hoàng Văn Thu - Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Bộ Tài chính cho biết lễ ký kết thể hiện sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý nhà nước và các đơn vị vận hành thị trường carbon. Ảnh: Trung Nguyên. 

Nền tảng cho thị trường carbon Việt Nam

Việt Nam đang phát triển thị trường carbon như một công cụ quan trọng để thực hiện các mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính và hướng tới phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050. Thông qua hoạt động mua bán hạn ngạch phát thải và tín chỉ carbon, thị trường này giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí tuân thủ, khuyến khích đầu tư vào công nghệ sạch, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng, đồng thời huy động nguồn lực xã hội cho các hoạt động giảm phát thải.

Theo Nghị định số 29/2026/NĐ-CP, hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon sẽ được đăng ký trên Hệ thống đăng ký quốc gia do Bộ Nông nghiệp và Môi trường quản lý, lưu ký tại VSDC và giao dịch trên hệ thống do HNX tổ chức vận hành.

Nguồn: Báo Nông nghiệp và Môi trường, ngày 22 tháng 6 năm 2026.

Cơ chế vận hành Sàn giao dịch carbon trong nước được quy định chi tiết tại Nghị định số 29/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 19/01/2026. Đây là nền tảng hạ tầng cốt lõi của thị trường carbon tại Việt Nam, vận hành theo cơ chế tập trung, dưới sự giám sát chặt chẽ của cơ quan quản lý nhà nước.

1. Cơ cấu tổ chức và vận hành

Sàn giao dịch carbon được tổ chức và vận hành với sự phân công rõ ràng giữa các đơn vị:

• Tổ chức và vận hành hệ thống giao dịch: Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX).

• Lưu ký và thanh toán: Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC).

• Giám sát chung toàn thị trường: Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX).

2. Hàng hóa giao dịch

Hàng hóa được phép giao dịch trên sàn bao gồm hai loại chính:

1. Hạn ngạch phát thải khí nhà kính: Được phân bổ cho các cơ sở phát thải lớn.

2. Tín chỉ carbon: Được tạo ra từ các dự án giảm phát thải hoặc hấp thụ khí nhà kính.

3. Quy trình và cơ chế hoạt động

Quy trình vận hành cốt lõi diễn ra theo các bước:

• Đăng ký và cấp mã: Các chủ thể tham gia và hàng hóa được đăng ký, cấp mã trên hệ thống.

• Lưu ký: Hạn ngạch và tín chỉ được lưu ký tại VSDC.

• Giao dịch: Việc mua, bán diễn ra trên hệ thống giao dịch do HNX vận hành. Mỗi chủ thể chỉ được sử dụng một tài khoản giao dịch duy nhất. Các doanh nghiệp có thể sử dụng tài khoản chứng khoán hiện có để tham gia.

• Thanh toán và chuyển quyền sở hữu: Các giao dịch được thanh toán và chuyển quyền sở hữu thông qua VSDC, đảm bảo tính minh bạch và kiểm soát rủi ro.

Các hoạt động chính trên sàn bao gồm: dịch vụ hỗ trợ giao dịch, vận hành hệ thống giao dịch, lưu ký và thanh toán, và ký gửi hạn ngạch.

Nguyên tắc hoạt động: Toàn bộ quá trình được thực hiện theo nguyên tắc công khai, minh bạch và công bằng.

Hình thành giá: Sàn đóng vai trò tập trung hóa các giao dịch, qua đó hình thành mức giá carbon dựa trên quan hệ cung – cầu thị trường, thay vì mang tính hành chính.

4. Các bên tham gia

• Cơ quan quản lý nhà nước: Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) là cơ quan đầu mối quản lý.

• Đơn vị vận hành hạ tầng: HNX, VSDC, VNX.

• Ngân hàng thương mại: Tham gia vào quá trình thanh toán (ví dụ: BIDV).

• Chủ thể phát thải và tham gia thị trường: Các doanh nghiệp, nhà đầu tư có tài khoản giao dịch. Giai đoạn đầu, 110 cơ sở phát thải lớn trong lĩnh vực nhiệt điện, sắt thép và xi măng là nhóm đầu tiên được cấp hạn ngạch và tham gia giao dịch. Các chủ rừng cũng là đối tượng tiềm năng.

• Nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án: Có thể phát triển dự án để tạo tín chỉ carbon.

5. Cơ chế khuyến khích giảm phát thải

• Mua bán hạn ngạch: Doanh nghiệp phát thải thấp hơn hạn ngạch được cấp có thể bán phần dư; doanh nghiệp phát thải vượt hạn ngạch phải mua thêm.

• Bù trừ bằng tín chỉ: Doanh nghiệp có thể sử dụng tín chỉ carbon để bù trừ cho phần phát thải vượt hạn ngạch, với tỷ lệ tối đa là 30% hạn ngạch được phân bổ.

Tóm lại, cơ chế vận hành của sàn giao dịch carbon trong nước được thiết kế bài bản từ khâu tổ chức, vận hành đến giám sát, tạo ra một thị trường carbon minh bạch, công bằng và hiệu quả, hướng tới mục tiêu giảm phát thải và phát triển bền vững.