Tại Hội nghị Thị trường tín chỉ carbon và hợp tác cơ chế tín chỉ chung (JCM) Việt Nam - Nhật Bản diễn ra ở Hà Nội ngày 22/7/2025, ông INO, Satoru từ Bộ Môi trường Nhật Bản đã trình bày cập nhật về cơ chế JCM, nhấn mạnh tiến triển và tiềm năng của sáng kiến này trong việc hỗ trợ các mục tiêu giảm phát thải toàn cầu.
Theo ông INO, JCM là cầu nối hợp tác giữa Chính phủ Nhật Bản, doanh nghiệp và các nước đối tác để triển khai dự án giảm phát thải, chia sẻ tín chỉ carbon. Cơ chế này tạo lợi ích kép: Nhật Bản sử dụng tín chỉ cho mục tiêu quốc gia (NDC) và thị trường carbon nội địa (GX-ETS), trong khi các nước đối tác nhận hỗ trợ tài chính và công nghệ. Việc phân bổ tín chỉ (thường 20% cho nước đối tác, 80% cho Nhật Bản) được quyết định bởi Ủy ban Liên hợp khi đăng ký dự án.
Tính đến tháng 5/2025, JCM có 30 quốc gia đối tác, trong đó Việt Nam dẫn đầu khu vực Đông Nam Á với 48 dự án. Hai dự án tiêu biểu tại Việt Nam được nêu bật:
-
Nhà máy điện sinh khối 20MW tại Hậu Giang (công ty erex Nhật Bản và Hau Giang Bioenergy), dự kiến giảm 46.000 tấn CO₂/năm từ việc đốt trấu.
-
Dự án chuyển rác thành năng lượng tại Bắc Ninh (JFE Engineering và T&J Green Energy), xử lý 500 tấn rác/ngày, giảm 42.000 tấn CO₂/năm nhờ công nghệ lò đốt tiên tiến của Đức.
Ông INO cũng chỉ ra các lĩnh vực tiềm năng mới cho JCM: nông nghiệp (kỹ thuật tưới ngập-khô AWD), lâm nghiệp (REDD+, trồng rừng), chuyển đổi năng lượng (hydrogen, amoniac, CCS) và xử lý rác thải. Bộ Môi trường Nhật Bản đã cập nhật Quy chế JCM để phù hợp với Điều 6 Hiệp định Paris, cho phép chuyển đổi tín chỉ thành ITMO. Việt Nam nằm trong số 16 nước đã thông qua bộ quy chế mới (từ tháng 12/2024).
Về chính sách, Nhật Bản đặt mục tiêu tích lũy 100 triệu tấn CO₂ giảm được qua JCM vào năm 2030 và 200 triệu tấn vào năm 2040. Thị trường carbon bắt buộc (GX-ETS) khởi động năm 2026 sẽ thúc đẩy nhu cầu tín chỉ JCM. Đặc biệt, Cơ quan Thực thi JCM (JCMA) thành lập tháng 4/2025 sẽ đóng vai trò đầu mối duy nhất đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả của cơ chế.
