Vì sao xe tải hydro phải được so sánh với BEV, không phải diesel

Vì sao xe tải hydro phải được so sánh với BEV, không phải diesel

Ngày 27 tháng 1 năm 2026

Việc so sánh xe tải hydro với diesel vô tình đặt ra một chuẩn quá thấp và làm lệch trọng tâm thảo luận. Câu hỏi cốt lõi của vận tải không phát thải không phải là “hydro có sạch hơn diesel không”, mà là: giải pháp nào hiệu quả, kinh tế và có khả năng mở rộng nhất trong các công nghệ sạch hiện có? Khi đặt cạnh xe tải điện pin (BEV), những hạn chế mang tính hệ thống của hydro trở nên rất rõ ràng.

1. Hiệu suất năng lượng: Yếu tố quyết định

BEV có hiệu suất “từ nguồn đến bánh xe” rất cao, khoảng 70–80%, do điện được sử dụng trực tiếp.

Ngược lại, xe tải hydro phải trải qua nhiều bước chuyển đổi:

• Điện → điện phân tạo hydro

• Nén hoặc hóa lỏng hydro

• Lưu trữ, vận chuyển

• Pin nhiên liệu chuyển hydro lại thành điện

Tổng hiệu suất thực tế chỉ đạt 25–30%. Điều này có nghĩa là xe tải hydro cần nhiều gấp 2–3 lần điện tái tạo cho mỗi km so với BEV. Trong bối cảnh điện tái tạo là tài nguyên khan hiếm, đây là một bất lợi mang tính chiến lược.

2. Chi phí và kinh tế vận hành

Hiệu suất thấp đồng nghĩa với chi phí cao.

BEV hưởng lợi từ:

• Giá pin giảm nhanh

• Hiệu suất cao

• Sử dụng điện trực tiếp

Trong khi đó, hydro phải gánh thêm chi phí cho:

• Điện phân

• Hóa lỏng hoặc nén

• Kho chứa, logistics

• Trạm tiếp nhiên liệu và pin nhiên liệu

Ngay cả khi giả định hydro xanh đạt mức rất lạc quan (khoảng 2 €/kg), chi phí vận hành trên mỗi km vẫn cao hơn BEV trong hầu hết các kịch bản thực tế.

3. Hạ tầng: BEV tận dụng, hydro phải xây mới

Hạ tầng sạc cho BEV mở rộng dựa trên lưới điện hiện hữu và có thể triển khai từng bước. Sạc công suất megawatt cho xe tải đã và đang được triển khai.

Hydro thì khác: cần một hệ thống năng lượng song song hoàn toàn mới, từ sản xuất đến phân phối. Điều này làm tăng chi phí đầu tư toàn hệ thống và kéo dài thời gian triển khai.

4. Phạm vi ứng dụng: Có thật nhưng hẹp

Xe tải hydro có lợi thế trong một số trường hợp:

• Cần nạp nhanh

• Quãng đường rất dài

• Hoạt động tại các tuyến cố định, xa lưới điện

Tuy nhiên, đây chỉ là một phần nhỏ của tổng nhu cầu vận tải. Phần lớn vận tải đường bộ — đô thị, khu vực, cảng biển và ngày càng nhiều tuyến đường dài — đã và đang được BEV đáp ứng.

5. Hàm ý chính sách

Vấn đề không phải là “xe tải hydro có chạy được không”, mà là có nên sử dụng nguồn điện tái tạo quý giá cho một con đường kém hiệu quả hay không.

Nếu mục tiêu là:

• Giảm phát thải nhanh

• Giảm nhu cầu năng lượng

• Tối ưu chi phí hệ thống

thì BEV phải là lựa chọn mặc định cho vận tải đường bộ. Hydro nên được ưu tiên cho các lĩnh vực khó điện hóa như hàng không, hàng hải, thép và hóa chất.

Kết luận

Xe tải hydro không thất bại về mặt công nghệ, mà bị giới hạn bởi vật lý và kinh tế hệ thống. So với diesel, chúng trông mang tính cách mạng. Nhưng khi so với BEV — giải pháp sạch đã sẵn sàng và đang triển khai — hydro chỉ nên được xem là giải pháp bổ trợ, không phải trụ cột cho khử carbon vận tải đường bộ.