Vì sao Bắc Âu trở thành trung tâm phát triển hydrogen và nguồn cung chiến lược cho châu Âu?

Vì sao Bắc Âu trở thành trung tâm phát triển hydrogen và nguồn cung chiến lược cho châu Âu?

Ngày 1/2/2026 do Ban Thư ký VAHC biên tập

Trong chiến lược trung hòa carbon của Liên minh châu Âu (EU), hydrogen – đặc biệt là hydrogen xanh – được xem là giải pháp không thể thiếu cho các lĩnh vực khó giảm phát thải. Trong bức tranh đó, khu vực Bắc Âu nổi lên như một trung tâm sản xuất và xuất khẩu hydrogen tiềm năng, giữ vai trò then chốt trong bảo đảm an ninh năng lượng và mục tiêu khí hậu của châu Âu.

Sự phát triển nhanh và bền vững của hydrogen tại Bắc Âu không phải là kết quả của một yếu tố đơn lẻ, mà là tổ hợp lợi thế cấu trúc về tài nguyên, công nghiệp, hạ tầng và chính sách.

Nền tảng điện tái tạo dồi dào – điều kiện cốt lõi của hydrogen xanh

Yếu tố quan trọng nhất quyết định tính cạnh tranh của hydrogen xanh là nguồn điện sạch, ổn định và giá thấp. Bắc Âu sở hữu lợi thế hiếm có trong lĩnh vực này.

Na Uy và Thụy Điển có tỷ trọng thủy điện rất lớn, cung cấp nguồn điện nền ổn định quanh năm với chi phí thấp. Đan Mạch và khu vực Bắc Hải dẫn đầu châu Âu về điện gió ngoài khơi, trong khi Thụy Điển và Phần Lan duy trì điện hạt nhân để đảm bảo độ ổn định cho hệ thống điện.

Sự kết hợp giữa các nguồn điện này giúp Bắc Âu:

• giảm biến động giá điện,

• nâng cao hệ số sử dụng của thiết bị điện phân,

• và hạ giá thành hydrogen xanh so với nhiều khu vực khác tại châu Âu.

Hệ thống điện linh hoạt và liên kết khu vực mạnh mẽ

Không chỉ có điện rẻ, Bắc Âu còn sở hữu hệ thống lưới điện hiện đại và kết nối xuyên biên giới thông qua thị trường điện Nord Pool và các tuyến liên kết với Đức, Hà Lan, Anh.

Điều này cho phép hydrogen tại Bắc Âu không chỉ đóng vai trò là nhiên liệu, mà còn trở thành:

• công cụ cân bằng lưới điện,

• giải pháp lưu trữ năng lượng dài hạn,

• và thành phần hỗ trợ tích hợp năng lượng tái tạo quy mô lớn.

Đây là yếu tố then chốt khi hệ thống điện châu Âu ngày càng phụ thuộc vào gió và mặt trời.

Nền công nghiệp nặng sẵn có – nhu cầu hydrogen “thật”

Khác với nhiều khu vực phát triển hydrogen chủ yếu dựa vào trợ cấp, Bắc Âu có nhu cầu sử dụng hydrogen thực sự từ các ngành công nghiệp hiện hữu.

Các lĩnh vực như:

• sản xuất thép không phát thải (HYBRIT, H2 Green Steel),

• hóa chất và phân bón,

• lọc – hóa dầu,

• hàng hải và logistics nặng,

đều là những ngành khó điện hóa hoàn toàn và cần hydrogen như nguyên liệu hoặc nhiên liệu cốt lõi.

Sự hiện diện của các “khách hàng mỏ neo” này giúp các dự án hydrogen Bắc Âu:

• đạt quy mô công nghiệp sớm,

• giảm rủi ro thị trường,

• và thúc đẩy thương mại hóa nhanh hơn.

Kinh nghiệm năng lượng và hạ tầng xuất khẩu vượt trội

Na Uy, với hơn nửa thế kỷ phát triển dầu khí ngoài khơi, mang đến cho khu vực Bắc Âu:

• kinh nghiệm quản lý các dự án năng lượng quy mô lớn,

• năng lực kỹ thuật cao về an toàn và vận hành,

• hệ thống cảng biển, logistics và hạ tầng năng lượng sẵn có.

Hydrogen và các dẫn xuất như ammonia, methanol hay e-fuels được tiếp cận như một ngành năng lượng hoàn chỉnh, thay vì chỉ là các dự án thí điểm công nghệ.

Chính sách ổn định, tầm nhìn dài hạn và rủi ro thấp

Các quốc gia Bắc Âu nổi tiếng với:

• khung chính sách nhất quán,

• mục tiêu khí hậu rõ ràng,

• và môi trường đầu tư minh bạch.

Chính phủ hỗ trợ mạnh mẽ toàn bộ chuỗi giá trị hydrogen, từ nghiên cứu – thử nghiệm – trình diễn đến thương mại hóa, trong khi hạn chế các thay đổi chính sách đột ngột gây rủi ro cho nhà đầu tư.

Điều này đặc biệt quan trọng với các dự án hydrogen có vòng đời 20–30 năm và nhu cầu vốn rất lớn.

Lợi thế địa lý cho xuất khẩu hydrogen sang EU

Về mặt địa lý, Bắc Âu nằm sát các thị trường tiêu thụ hydrogen lớn nhất châu Âu như Đức, Hà Lan và Bỉ.

Hydrogen có thể được xuất khẩu dưới nhiều hình thức:

• qua đường ống trong trung và dài hạn,

• dưới dạng ammonia, methanol hoặc LOHC bằng đường biển,

• với chi phí logistics thấp hơn đáng kể so với nhập khẩu từ Trung Đông, Úc hay Mỹ Latin.

Vai trò dẫn dắt tiêu chuẩn và tuân thủ quy định EU

Hydrogen sản xuất tại Bắc Âu thường:

• đáp ứng chặt chẽ các tiêu chí RFNBO của EU,

• dễ tích hợp vào hệ thống ETS và CBAM,

• có khả năng truy xuất nguồn gốc và cường độ carbon thấp.

Điều này giúp hydrogen Bắc Âu dễ dàng được chấp nhận về mặt pháp lý và thương mại trong thị trường EU.

Kết luận

Bắc Âu không chỉ là nơi “có thể sản xuất hydrogen”, mà là nơi sản xuất đúng loại hydrogen mà châu Âu cần – sạch, đáng tin cậy, quy mô công nghiệp và chi phí cạnh tranh trong dài hạn.

Vì vậy, khu vực này đang được xem là trụ cột cung ứng hydrogen nội khối của châu Âu, đóng vai trò bổ sung chiến lược cho các nguồn nhập khẩu ngoài châu lục.