Từ kế hoạch đến cam kết và hiện thực: Hành trình chuyển đổi Net Zero toàn cầu
Ngày 1 tháng 7, 2026 - Annie Nguyễn
Một nghiên cứu tổng quan mới được đăng trên tạp chí Clean Energy (Tập 10, Số 3, tháng 6 năm 2026) đã vẽ nên bức tranh toàn cảnh về hành trình chuyển đổi sang phát thải ròng bằng 0 (net zero) của thế giới, từ giai đoạn lập kế hoạch, đưa ra cam kết đến hiện thực hóa các mục tiêu. Bài báo có tiêu đề "Net zero: a grand transition from planning to pledges to performance" (Net zero: một cuộc chuyển đổi lớn từ kế hoạch, cam kết đến hiệu suất) đã phân tích những tiến bộ, thách thức và khoảng cách giữa tham vọng và hành động thực tế trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu toàn cầu.
Ba giai đoạn của quá trình chuyển đổi
Nghiên cứu chỉ ra rằng hành trình hướng tới net zero có thể được chia thành ba giai đoạn chính:
-
Lập kế hoạch (Planning): Giai đoạn xây dựng chiến lược, xác định lộ trình và các mốc thời gian cụ thể để đạt được mục tiêu giảm phát thải. Đây là nền tảng cho mọi nỗ lực tiếp theo.
-
Cam kết (Pledges): Giai đoạn các quốc gia, doanh nghiệp và tổ chức công bố các mục tiêu net zero của mình. Số lượng cam kết đã tăng đáng kể trong những năm gần đây, nhưng chất lượng và mức độ ràng buộc của các cam kết này vẫn còn nhiều khác biệt.
-
Hiệu suất (Performance): Giai đoạn quan trọng nhất – chuyển đổi các cam kết thành hành động thực tế và đo lường kết quả. Đây cũng là giai đoạn mà nhiều quốc gia và doanh nghiệp đang gặp khó khăn nhất.
Khoảng cách giữa tham vọng và hiện thực
Mặc dù số lượng các cam kết net zero đang tăng lên nhanh chóng, nghiên cứu chỉ ra rằng vẫn tồn tại một khoảng cách đáng kể giữa các mục tiêu đã công bố và các hành động cụ thể đang được triển khai. Nhiều quốc gia và tập đoàn vẫn chưa thiết lập các mục tiêu trung gian rõ ràng hoặc chưa có kế hoạch chi tiết để đạt được các cam kết dài hạn của mình.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng để thu hẹp khoảng cách này, cần có:
-
Các mục tiêu trung gian được xác định rõ ràng và dựa trên cơ sở khoa học
-
Cơ chế giám sát và báo cáo minh bạch để theo dõi tiến độ
-
Sự kết hợp giữa chính sách công và hành động của khu vực tư nhân
-
Giảm sự phụ thuộc vào tín chỉ carbon tự nguyện và tăng cường các biện pháp cắt giảm thực tế
Vai trò của công nghệ và đầu tư
Bài báo cũng nhấn mạnh rằng quá trình chuyển đổi net zero đòi hỏi sự đổi mới công nghệ và đầu tư quy mô lớn vào các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, hydro xanh, thu giữ và lưu trữ carbon (CCUS) , cũng như cải thiện hiệu quả năng lượng trong các ngành công nghiệp và giao thông vận tải.
Triển vọng
Nghiên cứu kết luận rằng mặc dù thế giới đã đạt được những tiến bộ đáng kể trong việc xây dựng kế hoạch và cam kết, giai đoạn "hiệu suất" – tức là hiện thực hóa các mục tiêu – vẫn là thách thức lớn nhất. Thành công của cuộc chuyển đổi này sẽ phụ thuộc vào khả năng của các quốc gia và doanh nghiệp trong việc chuyển từ lời nói sang hành động, với sự kết hợp giữa chính sách mạnh mẽ, đầu tư bền vững và trách nhiệm giải trình cao hơn.
Nguồn/Based on: Bui, V.T. et al., "Net zero: a grand transition from planning to pledges to performance," Clean Energy, Volume 10, Issue 3, June 2026, Pages 73–86, doi:10.1093/ce/zkag008.
