Trung Quốc cắt giảm nhập khẩu dầu 3-4 triệu thùng/ngày, vô tình "cứu" nền kinh tế toàn cầu thoát khỏi cú sốc năng lượng lớn nhất lịch sử
Ngày 15 tháng 6 năm 2026
Annie Nguyễn
Trong bối cảnh cuộc chiến Iran khiến eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa hoàn toàn, cắt đứt khoảng 20% nguồn cung dầu thương mại toàn cầu, giới phân tích từng dự báo giá dầu sẽ vọt lên 150-200 USD/thùng, gây ra lạm phát phi mã và suy thoái trên diện rộng. Tuy nhiên, thực tế hoàn toàn trái ngược: giá dầu Brent giao dịch quanh ngưỡng 80-100 USD, và nền kinh tế thế giới chỉ hứng chịu một cú sốc vừa phải. Lời giải cho nghịch lý này được hé lộ trên báo The Wall Street Journal (WSJ) hôm nay, ngày 15 tháng 6: nó đến từ một quyết định chiến lược của chính phủ Trung Quốc.
Theo dữ liệu của Hải quan Trung Quốc, nhập khẩu dầu thô của nước này trong tháng 5 chỉ còn 7,8 triệu thùng/ngày, giảm 29% so với cùng kỳ năm ngoái và là mức thấp nhất trong 8 năm. Trong tháng 4, mức giảm cũng lên tới 20%, và theo ước tính, con số này có thể còn thấp hơn, chỉ 6,6 triệu thùng/ngày trong tháng 5. So với mức nhập khẩu kỷ lục 11,6 triệu thùng/ngày của năm 2025, có khoảng 3-4 triệu thùng dầu/ngày (gần bằng tổng nhu cầu của Ý và Pháp) đã biến mất khỏi thị trường toàn cầu.
Ba trụ cột của sự "thoát bền vững"
Sự sụt giảm đột ngột của "người tiêu dùng lớn nhất thế giới" này được hỗ trợ bởi ba yếu tố cốt lõi:
-
Kho dự trữ chiến lược dồi dào: Trước chiến tranh, Bắc Kinh đã tận dụng giá dầu rẻ để xây dựng kho dự trữ khổng lồ, ước tính lên tới 1,0-1,4 tỷ thùng, đủ bù đắp việc ngừng nhập khẩu trong nhiều tháng mà không ảnh hưởng đến sản xuất và đời sống. Họ đơn giản chỉ cần sử dụng "của để dành" thay vì mua mới.
-
Cuộc cách mạng xe điện (EV): Quá trình chuyển đổi năng lượng của Trung Quốc đang diễn ra với tốc độ cực nhanh. Sự bùng nổ của xe điện và mạng lưới đường sắt cao tốc đã làm giảm mạnh nhu cầu xăng dầu. Tiêu thụ xăng và diesel trong nước đã giảm từ 15-20% trong tháng 4. Đây là sự thay đổi mang tính cơ cấu, khiến nền kinh tế bớt phụ thuộc hơn vào nhập khẩu dầu mỏ.
-
Suy thoái kinh tế? Không hoàn toàn: Mặc dù nền kinh tế Trung Quốc đang suy yếu, mức cắt giảm nhập khẩu thực tế lớn hơn nhiều so với mức giảm nhu cầu nội địa, chứng tỏ động lực chính là sự lựa chọn chiến lược và hiệu quả từ quá trình điện khí hóa, chứ không đơn thuần là suy thoái.
"Người hùng thầm lặng" của nền kinh tế thế giới
Kết quả là, khi eo biển Hormuz bị phong tỏa, thay vì cạnh tranh để giành giật từng thùng dầu, Trung Quốc đã rút lui. Điều này giúp các nước châu Á khác có đủ nguồn cung, đồng thời kiềm chế đà tăng giá dầu. Theo CNBC, mức cắt giảm của Trung Quốc chiếm tới 74% mức giảm nhập khẩu dầu thô toàn cầu. Các nhà phân tích tại JP Morgan cho rằng Bắc Kinh đang đóng vai trò như một "van giảm áp" không chủ ý cho thị trường năng lượng.
Tuy nhiên, sự ổn định này chỉ là tạm thời. Khi kho dự trữ của Trung Quốc cạn dần, nước này sẽ buộc phải quay lại thị trường. Thời điểm đó, giá dầu có thể tăng vọt, gây ra một cú sốc thực sự nếu lối thoát Hormuz chưa được khơi thông.
