Tiềm năng đầu tư vào Biomass, Biogas, Bioenergy và Waste-to-Energy tại Việt Nam: Cơ hội vàng trong chuyển đổi năng lượng xanh
Ngày 28 tháng 5 năm 2026 Annie Nguyễn
Với cam kết Net Zero vào năm 2050 và Chiến lược Phát triển Năng lượng Tái tạo, Việt Nam đang trở thành điểm đến hấp dẫn cho đầu tư vào năng lượng sinh học. Biomass, biogas, bioenergy và Waste-to-Energy (WtE) không chỉ giúp giải quyết vấn đề rác thải, phế phẩm nông nghiệp mà còn mang lại lợi nhuận ổn định nhờ cơ chế hỗ trợ từ PDP8 (Điều chỉnh).
Tiềm năng khổng lồ từ nguồn nguyên liệu dồi dào Việt Nam sản xuất khoảng 150 triệu tấn sinh khối mỗi năm từ rơm rạ, vỏ trấu, bã mía, gỗ thải và phân chăn nuôi. Tiềm năng kỹ thuật điện sinh khối ước tính đạt 113-130 triệu MWh/năm đến 2030. Ngành chăn nuôi lớn tạo điều kiện cho biogas phát triển với tiềm năng khoảng 1.400 MW vào năm 2035.
Waste-to-Energy cũng rất triển vọng khi Việt Nam thải hàng chục triệu tấn rác đô thị mỗi năm. Theo PDP8 điều chỉnh, công suất WtE mục tiêu đạt 1.441–2.137 MW vào 2030.
Mục tiêu và chính sách hỗ trợ Theo PDP8 điều chỉnh (2025):
- Biomass: 1.523–2.699 MW vào 2030, tăng lên 4.829–6.960 MW vào 2050.
- Waste-to-Energy: Ưu tiên mạnh, hỗ trợ tối đa các dự án địa phương.
- Chính phủ áp dụng cơ chế FIT, ưu đãi thuế, đất đai và DPPA cho năng lượng tái tạo.
Các nhà đầu tư và doanh nghiệp chính
Main Players nội địa:
- Vinacomin Power Holdings (thuộc TKV): Dẫn đầu mảng biomass co-firing (đốt lẫn sinh khối với than) tại các nhà máy nhiệt điện than cũ.
- Các công ty đường: Lam Son Sugar JSC, Ninh Hoa Sugar JSC, Quang Ngai Sugar JSC, Son Duong Sugar JSC (vận hành nhiều nhà máy biomass từ bã mía).
- Hau Giang Bioenergy JSC, Thuan Thanh Environment JSC (tham gia biomass và WtE).
- Các doanh nghiệp địa phương khác tham gia WtE tại Hà Nội, Bắc Ninh, Cần Thơ.
Nhà đầu tư nước ngoài nổi bật:
- Erex (Nhật Bản): Nhà đầu tư tích cực nhất, đã vận hành nhà máy Hau Giang, đang xây dựng thêm nhiều dự án (tổng kế hoạch lên đến 19 nhà máy biomass và pellet). Hợp tác mạnh với Vinacomin cho co-firing.
- JFE Engineering (Nhật Bản): Hợp tác phát triển nhà máy WtE tại Bắc Ninh.
- Sumitomo Forestry (Nhật Bản): Đầu tư biomass từ đồn điền tràm.
- Drax Group (Anh): Mở rộng sản xuất pellet biomass.
- Các tên tuổi khác: Veolia (Pháp), China Everbright, ENGIE và các quỹ châu Âu, Nhật Bản.
Cơ hội đầu tư hấp dẫn Nhà đầu tư nước ngoài (đặc biệt Nhật Bản) đang quan tâm mạnh. Mô hình co-firing biomass với than giúp chuyển đổi nhà máy nhiệt điện cũ. Biogas quy mô lớn tại trang trại chăn nuôi có thời gian hoàn vốn 5-8 năm khi kết hợp bán điện, phân bón và tín chỉ carbon.
Rủi ro cần lưu ý
- Chuỗi cung ứng nguyên liệu chưa ổn định.
- Chi phí logistics cao ở một số vùng.
- Áp lực chấp nhận cộng đồng với WtE.
- Cần vốn lớn ban đầu và công nghệ hiện đại.
Kết luận: Biomass và WtE đang là phân khúc tiềm năng tăng trưởng mạnh trong năng lượng tái tạo Việt Nam. Các nhà đầu tư chiến lược có thể hưởng lợi kép: lợi nhuận kinh tế và đóng góp ESG.
