THỤY SĨ ĐẨY MẠNH NHIÊN LIỆU HÀNG KHÔNG BỀN VỮNG: LỘ TRÌNH CHI TIẾT HƯỚNG TỚI NET-ZERO 2050

Ngày 22/2/2026

Thụy Sĩ đang đặt nền móng cho quá trình khử carbon ngành hàng không thông qua chiến lược thúc đẩy nhiên liệu hàng không bền vững (SAF – Sustainable Aviation Fuels). Báo cáo chiến lược do Bundesamt für Zivilluftfahrt (Cơ quan Hàng không Dân dụng Liên bang) xây dựng xác định SAF là giải pháp khả thi nhất trong trung và dài hạn để giảm phát thải khí nhà kính từ hàng không dân dụng, phù hợp với mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050 của Switzerland.

Hàng không và bài toán khí hậu

Hàng không quốc tế chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng phát thải CO₂ của Thụy Sĩ do đặc thù quốc gia có lưu lượng bay quốc tế cao. Ngoài CO₂, các hiệu ứng phi CO₂ như hơi nước, contrails và oxit nitơ (NOx) ở độ cao lớn còn làm gia tăng tác động ấm lên toàn cầu. Trong bối cảnh nhu cầu đi lại bằng đường hàng không dự kiến tiếp tục tăng, việc giảm phát thải thông qua cải tiến hiệu suất máy bay là chưa đủ.

Báo cáo nhấn mạnh rằng các giải pháp thay thế triệt để như máy bay điện hoặc máy bay chạy bằng hydrogen vẫn chưa đạt mức sẵn sàng công nghệ cho khai thác thương mại quy mô lớn. Do đó, SAF – có thể sử dụng trong đội bay hiện hữu và hạ tầng hiện tại – được xem là công cụ trung tâm để giảm phát thải ngay từ bây giờ.

SAF là gì và vì sao quan trọng?

SAF là nhiên liệu hàng không được sản xuất từ nguồn bền vững, bao gồm nguyên liệu sinh học (ví dụ dầu ăn đã qua sử dụng, phụ phẩm nông nghiệp) hoặc nhiên liệu tổng hợp (Power-to-Liquid – PtL) sản xuất từ hydrogen xanh và CO₂ thu giữ.

So với nhiên liệu phản lực hóa thạch, SAF có thể giúp giảm đáng kể phát thải vòng đời, tùy thuộc vào nguồn nguyên liệu và phương pháp sản xuất. Đặc biệt, nhiên liệu tổng hợp từ điện tái tạo có tiềm năng đạt mức giảm phát thải rất cao, nếu điện đầu vào hoàn toàn không phát thải.

Một lợi thế quan trọng của SAF là khả năng “drop-in” – nghĩa là có thể pha trộn với kerosene truyền thống mà không cần thay đổi động cơ hoặc cơ sở hạ tầng tiếp nhiên liệu. Điều này giúp giảm rủi ro kỹ thuật và chi phí chuyển đổi.

Mục tiêu đến năm 2050

Chiến lược đặt mục tiêu tăng dần tỷ lệ sử dụng SAF trong nhiên liệu hàng không tại Thụy Sĩ, phù hợp với lộ trình của Liên minh châu Âu và các sáng kiến quốc tế như ICAO CORSIA.

Đến năm 2050, hàng không Thụy Sĩ được kỳ vọng sẽ giảm đáng kể phát thải ròng thông qua:

• Tăng tỷ lệ pha trộn SAF;

• Nâng cao hiệu suất đội bay;

• Sử dụng nhiên liệu tổng hợp trung hòa carbon;

• Kết hợp các cơ chế bù trừ phát thải chất lượng cao khi cần thiết.

Tuy nhiên, báo cáo nhấn mạnh rằng SAF không phải “giải pháp duy nhất”, mà là thành phần trọng tâm trong một gói giải pháp tổng thể.

Thách thức về nguồn cung và chi phí

Một trong những rào cản lớn nhất là chi phí. SAF hiện đắt hơn đáng kể so với nhiên liệu hóa thạch do quy mô sản xuất còn hạn chế và chi phí đầu tư công nghệ cao.

Nguồn cung nguyên liệu sinh học bền vững cũng bị giới hạn, đặc biệt khi phải đảm bảo không cạnh tranh với sản xuất lương thực hoặc gây suy thoái môi trường. Vì vậy, báo cáo khuyến nghị đẩy mạnh phát triển nhiên liệu tổng hợp dựa trên hydrogen xanh, dù con đường này đòi hỏi lượng điện tái tạo lớn và đầu tư hạ tầng đáng kể.

Vai trò của chính sách và cơ chế thị trường

Chiến lược đề xuất một số công cụ chính sách để thúc đẩy thị trường SAF:

• Thiết lập tiêu chí bền vững nghiêm ngặt;

• Cơ chế hỗ trợ tài chính hoặc khuyến khích đầu tư;

• Tăng cường hợp tác quốc tế;

• Điều chỉnh khung pháp lý để đảm bảo cạnh tranh công bằng.

Việc phối hợp giữa chính phủ, hãng hàng không, nhà sản xuất nhiên liệu và nhà đầu tư được xem là điều kiện tiên quyết. Thụy Sĩ cũng cần đảm bảo sự tương thích với quy định của EU để tránh méo mó cạnh tranh.

Kết luận

Chiến lược của Thụy Sĩ cho thấy cách tiếp cận thực tế: thay vì chờ đợi đột phá công nghệ, quốc gia này ưu tiên giải pháp có thể triển khai ngay. SAF, dù chưa hoàn hảo và còn nhiều thách thức, được xác định là trụ cột trong quá trình chuyển đổi hàng không bền vững.

Thành công của chiến lược sẽ phụ thuộc vào khả năng mở rộng quy mô sản xuất, giảm chi phí và đảm bảo nguồn năng lượng tái tạo dồi dào trong những thập kỷ tới.