Tập trung vào điện hạt nhân, chính sách năng lượng của Thủ tướng Takaichi dần hình thành
Ngày xuất bản: 4 tháng 1 năm 2026
Khi dần ổn định vị trí lãnh đạo cao nhất đất nước, chính sách năng lượng của Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đang ngày càng rõ nét. Trọng tâm của chính sách này là điện hạt nhân truyền thống và việc theo đuổi các công nghệ mang tính tương lai như nhiệt hạch hạt nhân, trong khi năng lượng tái tạo — đặc biệt là điện mặt trời quy mô lớn — nhận được ít sự ưu tiên hơn.
Trong hai tháng ngắn ngủi cầm quyền, bà Takaichi đã liên tục nhấn mạnh việc khởi động lại các lò phản ứng hạt nhân đã cũ và đầu tư phát triển những công nghệ chưa đạt tính thương mại, như nhiệt hạch, với mục tiêu dài hạn là đưa Nhật Bản trở thành quốc gia tự chủ 100% về năng lượng.
Định hướng này được đưa ra trong bối cảnh năng lượng tái tạo tại Nhật Bản đã tăng trưởng đáng kể trong những năm gần đây, khi quốc gia này theo đuổi mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Theo Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp (METI), trong năm tài khóa 2024, năng lượng tái tạo chiếm 23% sản lượng điện, điện hạt nhân chiếm 9,4%, trong khi nhiệt điện (dầu, LNG và than, không bao gồm sinh khối) vẫn chiếm tới 67,5%.
Kế hoạch Năng lượng Chiến lược gần nhất — được thông qua dưới thời Thủ tướng tiền nhiệm Shigeru Ishiba — đặt mục tiêu nâng tỷ trọng năng lượng tái tạo lên 40–50% vào thập niên 2040. Tuy nhiên, chính quyền Takaichi đang cho thấy xu hướng điều chỉnh định hướng này.
Điện hạt nhân
Là một trong những người ủng hộ điện hạt nhân mạnh mẽ nhất trong giới chính trị Nhật Bản, bà Takaichi cho rằng điện hạt nhân là cần thiết để đáp ứng nhu cầu điện ngày càng tăng, đặc biệt từ các trung tâm dữ liệu tiêu thụ năng lượng lớn. Tuy nhiên, chính phủ vẫn chưa công bố chi tiết chi phí để khởi động lại các lò phản ứng hiện đang ngừng hoạt động.
Nhật Bản hiện có 60 lò phản ứng, trong đó 24 lò đang được tháo dỡ, bao gồm 10 lò tại tỉnh Fukushima. Tính đến tháng 12, 14 lò đã được khởi động lại, 4 lò được chấp thuận khởi động, và 8 lò đang trong quá trình kiểm tra an toàn.
Trong nhiệm kỳ của bà Takaichi, thống đốc Hokkaido đã phê duyệt việc tái khởi động lò phản ứng tại nhà máy Tomari, còn thống đốc Niigata chấp thuận cho nhà máy Kashiwazaki-Kariwa của Tepco vận hành trở lại — lần đầu tiên một nhà máy của Tepco được bật lại sau thảm họa Fukushima.
Tuy nhiên, việc tái khởi động này đi kèm các điều kiện hỗ trợ từ chính phủ trung ương cho phát triển hạ tầng và phục hồi kinh tế địa phương, làm gia tăng chi phí chính sách. Các lo ngại về an toàn và sự phản đối của người dân địa phương vẫn còn rất lớn.
Song song đó, bà Takaichi đặt kỳ vọng lớn vào nhiệt hạch hạt nhân, coi đây là công nghệ then chốt cho an ninh kinh tế và giảm phụ thuộc nhập khẩu năng lượng, dù tính thương mại vẫn còn xa vời.
Địa nhiệt
Trong thỏa thuận liên minh ký tháng 10 với Đảng Đổi mới Nhật Bản, bà Takaichi cam kết khai thác tiềm năng địa nhiệt. Nhật Bản được ước tính có tiềm năng địa nhiệt khoảng 23 GW, đứng thứ ba thế giới, nhưng công suất lắp đặt hiện nay rất thấp, chỉ chiếm 0,3% sản lượng điện năm 2023.
Nhờ sự ủng hộ đa đảng, địa nhiệt được kỳ vọng sẽ nhận thêm ngân sách trong các kỳ họp Quốc hội sắp tới, đồng thời đóng vai trò thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương.
Điện mặt trời và điện gió
Chính quyền Takaichi phản đối các dự án megasolar gây tác động môi trường, đặc biệt tại khu vực đất ngập nước Kushiro (Hokkaido), và đang siết chặt các quy định môi trường đối với dự án mới.
Tuy nhiên, bà không phản đối điện mặt trời nội địa, mà khuyến khích phát triển pin mặt trời perovskite do Nhật Bản phát minh, thay vì phụ thuộc công nghệ nhập khẩu.
Ngược lại, điện gió — cả trên bờ và ngoài khơi — ít được đề cập, dù kế hoạch trước đó coi điện gió ngoài khơi là trụ cột mở rộng năng lượng tái tạo.
Khí tự nhiên hóa lỏng (LNG)
LNG chiếm gần 30% điện năng Nhật Bản năm 2024. Chính phủ Takaichi đang thúc đẩy đầu tư LNG tại Mỹ, đồng thời duy trì nhập khẩu LNG từ dự án Sakhalin-2 của Nga, chiếm khoảng 10% tổng lượng LNG nhập khẩu, nhờ được miễn trừ trừng phạt.
