Nhật Bản xác định hydrogen là trụ cột trong chiến lược trung hòa carbon: tiếp cận “hydrogen society” theo chuỗi giá trị toàn diện
Annie Nguyễn
15 tháng 5, 2026
Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI), thông qua Cơ quan Năng lượng và Tài nguyên (ENECHO), tiếp tục khẳng định hydrogen là một trong những trụ cột chiến lược để đạt mục tiêu trung hòa carbon vào năm 2050.
Theo định hướng chính sách, hydrogen được xem là nguồn năng lượng có thể sản xuất từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm năng lượng tái tạo, nhiên liệu hóa thạch kết hợp công nghệ thu giữ carbon, và các chuỗi cung ứng quốc tế. Điều này giúp Nhật Bản đa dạng hóa nguồn cung năng lượng và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu truyền thống.
Chính phủ Nhật Bản đang thúc đẩy mô hình “hydrogen society”, trong đó hydrogen được triển khai xuyên suốt toàn bộ chuỗi giá trị gồm sản xuất, vận chuyển, lưu trữ và sử dụng trong các lĩnh vực như điện lực, công nghiệp và giao thông.
1. Cách tiếp cận hệ thống: “tạo – vận chuyển – lưu trữ – sử dụng”
Chiến lược hydrogen của Nhật Bản không chỉ tập trung vào sản xuất, mà nhấn mạnh một hệ sinh thái hoàn chỉnh gồm:
- Sản xuất hydrogen từ nhiều nguồn
- Xây dựng hạ tầng vận chuyển quốc tế và nội địa
- Phát triển công nghệ lưu trữ quy mô lớn
- Ứng dụng trong phát điện, công nghiệp và giao thông
Cách tiếp cận này phản ánh quan điểm rằng hydrogen chỉ có thể trở thành nguồn năng lượng chính nếu toàn bộ chuỗi giá trị được phát triển đồng bộ.
2. Vai trò trong chiến lược carbon neutrality
Hydrogen được xác định là một giải pháp quan trọng để giảm phát thải trong các lĩnh vực khó điện hóa hoàn toàn như:
- Công nghiệp nặng
- Phát điện cân bằng tải
- Vận tải đường dài và hàng hải
Nhật Bản xem hydrogen là công cụ bổ trợ cho điện khí hóa và năng lượng tái tạo, thay vì thay thế hoàn toàn các hệ thống hiện có.
3. Chính sách hỗ trợ: từ chiến lược đến khung pháp lý
Nhật Bản đã thiết lập nhiều công cụ chính sách để thúc đẩy hydrogen, bao gồm:
- Chiến lược hydrogen cơ bản
- Luật thúc đẩy xã hội hydrogen
- Cơ chế hỗ trợ chênh lệch giá hydrogen carbon thấp
- Đầu tư vào hạ tầng và chuỗi cung ứng
Điều này cho thấy hydrogen không chỉ là định hướng công nghệ, mà đã trở thành một cấu phần trong chính sách công nghiệp và năng lượng quốc gia.
4. Hàm ý công nghiệp: xây dựng thị trường trước khi mở rộng quy mô
Một điểm quan trọng trong cách tiếp cận của Nhật Bản là đồng thời phát triển:
- Công nghệ hydrogen
- Hạ tầng phân phối
- Và cơ chế tạo thị trường (market formation)
Điều này giúp giảm rủi ro “công nghệ có nhưng không có thị trường”, vốn là một thách thức phổ biến trong ngành hydrogen toàn cầu.
5. Hàm ý cho Việt Nam và ASEAN
Từ góc nhìn khu vực, mô hình của Nhật Bản cho thấy ba định hướng quan trọng:
Thứ nhất, hydrogen cần được phát triển như một hệ thống tích hợp, không chỉ là sản phẩm năng lượng đơn lẻ.
Thứ hai, hạ tầng vận chuyển và lưu trữ là yếu tố quyết định khả năng mở rộng quy mô.
Thứ ba, cơ chế chính sách và hỗ trợ thị trường đóng vai trò then chốt trong giai đoạn đầu phát triển hydrogen.
6. Kết luận
Chiến lược hydrogen của Nhật Bản phản ánh cách tiếp cận hệ thống, trong đó hydrogen được tích hợp vào toàn bộ chuỗi giá trị năng lượng nhằm phục vụ mục tiêu trung hòa carbon.
Mô hình này cho thấy hydrogen không chỉ là một công nghệ, mà là một cấu trúc hạ tầng năng lượng mới đang được xây dựng song song với quá trình chuyển dịch năng lượng toàn cầu.
