NHẬT BẢN THÚC ĐẨY THI CÔNG TỪ XA VÀ TỰ ĐỘNG HÓA TRONG CÁC DỰ ÁN PHÒNG CHỐNG THIÊN TAI

11/06/2026
Annie Nguyễn

Ministry of Land Infrastructure Transport and Tourism (MLIT) đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thi công từ xa và tự động hóa trong các dự án phòng chống sạt lở, lũ quét và thiên tai, nhằm nâng cao năng suất lao động, tăng cường an toàn thi công và giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân lực trong ngành xây dựng.

Giám đốc Hayashi

Ngày 10/6, Bộ Đất đai, Hạ tầng, Giao thông và Du lịch Nhật Bản đã tổ chức cuộc họp đầu tiên của Ủy ban Nghiên cứu Thúc đẩy Thi công Từ xa và Tự động hóa trong các Dự án Sabo (kiểm soát bùn đất, sạt lở và dòng chảy debris flow).

Ủy ban gồm các chuyên gia, nhà nghiên cứu và đại diện doanh nghiệp sẽ tiến hành đánh giá thực trạng, xác định các thách thức kỹ thuật và xây dựng lộ trình triển khai. Báo cáo sơ bộ dự kiến được công bố vào khoảng tháng 8/2026, trong khi khuyến nghị chính thức sẽ được hoàn thiện trước khi kết thúc năm tài chính 2026.

Nhu cầu cấp thiết trước áp lực thiên tai và thiếu lao động

Theo MLIT, các công trình Sabo như đập chắn bùn đá, công trình gia cố lòng suối, chống sạt lở và ổn định mái dốc thường được xây dựng tại các khu vực núi cao hiểm trở hoặc vùng núi lửa có điều kiện thi công đặc biệt khó khăn.

Bên cạnh đó, Nhật Bản đang đối mặt với hai thách thức lớn gồm:

• Tần suất thiên tai liên quan đến mưa lớn và sạt lở đất ngày càng gia tăng.
• Lực lượng lao động xây dựng đang suy giảm nhanh do già hóa dân số.

Trong bối cảnh đó, tự động hóa được xem là giải pháp quan trọng nhằm duy trì năng lực xây dựng và ứng phó thiên tai trong dài hạn.

Thí điểm cho thấy hiệu quả rõ rệt

Tại cuộc họp, đại diện Cục Phát triển Khu vực Kanto đã trình bày kết quả ứng dụng thiết bị đào không người lái điều khiển từ xa mang tên "Ken Fighter" tại Văn phòng Sabo Nikko.

Thiết bị được sử dụng để đào đất và tạo mái dốc tại các vị trí có nguy cơ cao, nơi công nhân khó tiếp cận hoặc phải làm việc trong điều kiện nguy hiểm.

Kết quả cho thấy:

• Thời gian thi công giảm từ 60 ngày xuống còn 21 ngày.
• Thời gian lao động trong môi trường nguy hiểm giảm từ 60 ngày xuống còn 5 ngày.
• Chi phí xây dựng trực tiếp giảm từ khoảng 12,7 triệu yên xuống còn khoảng 10,6 triệu yên.

Những kết quả này cho thấy công nghệ thi công từ xa không chỉ nâng cao an toàn mà còn cải thiện đáng kể hiệu quả kinh tế của dự án.

Nhiều rào cản cần được tháo gỡ

Mặc dù Nhật Bản đã triển khai nhiều chương trình chuyển đổi số trong xây dựng, việc ứng dụng công nghệ tại các công trình Sabo vẫn chủ yếu giới hạn ở một số doanh nghiệp tiên phong.

Theo MLIT, các khó khăn đặc thù của hiện trường miền núi bao gồm:

• Hạ tầng viễn thông hạn chế tại các vùng sâu, vùng xa.
• Khoảng cách vận chuyển thiết bị và nhân lực đến công trường rất lớn.
• Các yêu cầu bảo vệ môi trường khiến thời gian thi công bị giới hạn theo mùa.
• Điều kiện địa hình phức tạp gây khó khăn cho việc triển khai thiết bị tự động.

Ủy ban nghiên cứu sẽ tập trung đề xuất các giải pháp nhằm giải quyết những thách thức này và mở rộng việc ứng dụng công nghệ trên quy mô toàn quốc.

Hướng tới công trường thông minh trong ngành xây dựng

Ông Masamichi Hayashi, Tổng cục trưởng Cục Quản lý Nước và Bảo tồn Đất đai của MLIT, cho biết các công trình Sabo và đập thủy lợi là môi trường lý tưởng để thử nghiệm và triển khai các công nghệ xây dựng tiên tiến.

Ông nhấn mạnh rằng nhiều hạng mục tại các công trình này có đặc điểm thi công lặp lại theo quy trình tiêu chuẩn, tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển robot, trí tuệ nhân tạo và hệ thống điều khiển tự động.

Theo ông Hayashi, việc đưa các công nghệ tiên tiến vào thực tiễn không chỉ giúp hiện đại hóa lĩnh vực phòng chống thiên tai mà còn góp phần thúc đẩy quá trình tự động hóa và nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn ngành xây dựng Nhật Bản.