NHÀ KHOA HỌC GỐC KAGOSHIMA ĐẶT MỤC TIÊU CHUYỂN ĐỔI 5% ÁNH SÁNG MẶT TRỜI THÀNH HYDROGEN
Ngày 31 tháng 8 năm 2026 | Annie Nguyễn
Kagoshima, Nhật Bản – Giáo sư Danh dự Đặc biệt Kazunari Domen của Đại học Shinshu, nhà khoa học gốc Kagoshima đã được vinh danh với Giải thưởng Trích dẫn Clarivate năm 2024 – giải thưởng được coi là "cửa ải" dẫn đến Giải Nobel, đang tập trung nghiên cứu để nâng cao hiệu suất chuyển đổi năng lượng mặt trời thành hydrogen từ mức 1,2% hiện tại lên 5% hoặc cao hơn.
"Tôi tiếp tục nghiên cứu vì nó thú vị," Giáo sư danh dự Kazunari Domen của Đại học Shinshu phát biểu tại Trung tâm Giao lưu Kakuix ở thành phố Kagoshima.
"Giải Nobel – tôi nghĩ vẫn còn xa đối với bản thân. Công nghệ của chúng tôi vẫn chưa đến giai đoạn được đưa vào xã hội và thực sự hữu ích", Giáo sư Domen chia sẻ trong một cuộc phỏng vấn mới đây. "Điều quan trọng là có thể sản xuất hydrogen với số lượng lớn và giá thành rẻ".
Ông cho biết, để hướng tới sản xuất hàng loạt, một cơ sở thí nghiệm quy mô lớn đang được xây dựng tại thành phố Iida, tỉnh Nagano và dự kiến hoàn thành vào khoảng tháng 3 hoặc tháng 4 năm sau. Việc xây dựng bị chậm trễ do xung đột ở Iran khiến giá vật tư tăng cao. Cơ sở này nằm trong khuôn khổ dự án do Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ Nhật Bản tài trợ và sẽ là cuộc thử nghiệm quy mô lớn nhất tại Nhật Bản, với diện tích bảng phân tích khoảng 5.000 mét vuông.
Phương pháp của Giáo sư Domen sử dụng chất xúc tác quang dạng hạt để phân tách nước thành hydrogen và oxygen dưới ánh sáng mặt trời. Đây là công nghệ khác biệt so với phương pháp điện phân nước truyền thống. Ưu điểm của hệ thống xúc tác quang dạng hạt là có thể phủ trên diện tích lớn với chi phí thấp. Nhóm nghiên cứu của ông đã xây dựng thành công hệ thống sản xuất hydrogen xanh quy mô 100 mét vuông và đã vận hành trong ba năm trong điều kiện thực tế. Một kết quả đáng chú ý là hệ thống hoạt động hiệu quả hơn 1,5 lần dưới ánh sáng mặt trời tự nhiên so với trong phòng thí nghiệm.
Về việc sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tìm ra tổ hợp xúc tác quang tối ưu, Giáo sư Domen bày tỏ quan điểm thận trọng: "Sử dụng AI cũng tốt, nhưng câu trả lời nằm trong những gì chúng tôi đã nghiên cứu. Vấn đề là làm thế nào để nâng cao hiệu suất chuyển đổi. Tạp chất sẽ làm giảm hiệu suất. Thay vì tìm kiếm vật liệu mới, chúng tôi tập trung vào việc cải tiến các vật liệu hiện có".
Giáo sư Domen, người sinh năm 1953 tại Minamisatsuma, Kagoshima, cho biết ông vẫn thường về thăm quê mỗi năm và mong muốn một ngày nào đó sẽ trở về Kagoshima sinh sống. Ông cũng gửi lời nhắn nhủ đến các bạn trẻ yêu thích khoa học: "Những người thấy nghiên cứu này thú vị sẽ theo đuổi nó lâu dài, vì vậy hãy cố gắng. Nghiên cứu không có hồi kết, vì vậy tôi hy vọng các bạn trẻ đầy nhiệt huyết sẽ tiếp tục phát triển nó".
