Ngành hydrogen sạch có thể kỳ vọng gì từ các phiên đấu giá trợ cấp năm 2026?
02/01/2026
Ngành hydrogen sạch toàn cầu đang bước vào một giai đoạn quan trọng khi mô hình đấu giá cạnh tranh ngày càng được các chính phủ lựa chọn như công cụ chủ đạo để phân bổ trợ cấp sản xuất. Mục tiêu của các cơ chế này là tạo ra dòng doanh thu cố định cho các nhà phát triển dự án, qua đó nâng cao khả năng vay vốn, đạt quyết định đầu tư cuối cùng (FID) và đồng thời giảm chi phí cho ngân sách công.
Bước sang năm 2026, hàng chục tỷ euro nguồn vốn hỗ trợ mới dự kiến sẽ được đưa ra thị trường thông qua các chương trình đấu giá hydrogen sạch tại châu Âu, châu Á và các nền kinh tế phát triển khác. Tuy nhiên, câu hỏi then chốt đối với ngành là: nguồn vốn này sẽ được phân bổ ở đâu, theo cơ chế nào, và ai sẽ là bên hưởng lợi thực sự?
Đấu giá cạnh tranh trở thành mô hình chủ đạo
Trong vài năm gần đây, các cơ chế đấu giá đã dần thay thế các hình thức trợ cấp truyền thống, như cấp vốn trực tiếp hoặc hợp đồng mua bán cố định không qua cạnh tranh. Thông qua đấu giá, chính phủ hoặc các tổ chức được ủy quyền sẽ lựa chọn các dự án có chi phí trợ cấp thấp nhất cho mỗi đơn vị hydrogen sạch, trong khi vẫn đáp ứng các tiêu chí về phát thải và độ tin cậy.
Một ví dụ điển hình là H2Global, cơ chế do Đức khởi xướng, trong đó tổ chức trung gian Hintco ký hợp đồng mua hydrogen dài hạn với các nhà sản xuất thông qua đấu giá, sau đó bán lại cho người tiêu dùng châu Âu. Mô hình này đang được coi là khuôn mẫu để nhân rộng tại nhiều quốc gia.
Năm 2026: Quy mô lớn hơn, cạnh tranh gay gắt hơn
So với các vòng đấu giá thí điểm trước đây, các phiên đấu giá dự kiến diễn ra trong năm 2026 sẽ có quy mô lớn hơn đáng kể, cả về ngân sách lẫn phạm vi địa lý. Nhiều chính phủ không chỉ tập trung vào hydrogen xanh sản xuất trong nước mà còn mở rộng sang hydrogen và ammonia sạch nhập khẩu, nhằm đảm bảo an ninh năng lượng và đa dạng hóa nguồn cung.
Tuy nhiên, mức độ cạnh tranh cao hơn cũng đồng nghĩa với việc biên lợi nhuận của các nhà phát triển sẽ bị thu hẹp, đặc biệt trong bối cảnh chi phí vốn, chi phí điện tái tạo và chi phí hạ tầng vẫn còn biến động.
Thách thức trong thiết kế chính sách
Dù được đánh giá cao về hiệu quả chi phí, mô hình đấu giá cũng đối mặt với nhiều thách thức. Nếu giá trúng thầu bị đẩy xuống quá thấp, một số dự án có thể gặp khó khăn trong việc triển khai thực tế hoặc không đạt FID đúng tiến độ. Ngoài ra, các yêu cầu phức tạp về chứng nhận phát thải, nguồn gốc điện tái tạo và chuỗi cung ứng cũng có thể hạn chế số lượng dự án đủ điều kiện tham gia.
Các nhà hoạch định chính sách vì vậy đang phải cân nhắc giữa tối ưu chi phí và đảm bảo tính khả thi lâu dài của ngành hydrogen sạch.
Triển vọng tổng thể
Bất chấp những thách thức, các phiên đấu giá trợ cấp năm 2026 được kỳ vọng sẽ đóng vai trò then chốt trong việc chuyển hydrogen sạch từ giai đoạn thí điểm sang triển khai quy mô công nghiệp. Đối với các nhà phát triển có dự án sẵn sàng, chi phí cạnh tranh và cấu trúc tài chính vững chắc, đây có thể là cơ hội quyết định để tiến tới FID và thương mại hóa.
