Ngành hydrogen Hoa Kỳ sau bước ngoặt chính sách: từ tăng tốc liên bang đến phân mảnh thị trường
Tác giả: Lê Ngọc Ánh Minh | Ngày 22/03/2026
Trong chưa đầy hai năm, ngành hydrogen Hoa Kỳ đã trải qua một chu kỳ hiếm thấy: từ bùng nổ chính sách với quy mô hàng chục tỷ USD sang trạng thái điều chỉnh mạnh dưới tác động của thay đổi chính trị. Nếu giai đoạn 2021–2024 đặt nền móng cho một “siêu chu kỳ hydrogen”, thì từ năm 2025, thị trường bắt đầu vận hành theo logic hoàn toàn khác — phân mảnh hơn, thận trọng hơn và mang tính khu vực rõ nét.
Trạm nạp H2 tại California mới được Chevron khánh thành trong tháng 3/2026
Trọng tâm của sự đảo chiều nằm ở cấp liên bang. Dưới các chính sách trước đó, Mỹ đã cam kết khoảng 7 tỷ USD cho mạng lưới các “hydrogen hubs” và triển khai cơ chế tín dụng thuế lên tới 3 USD/kg hydrogen sạch. Chính các công cụ này đã kích hoạt hơn 40 tỷ USD đầu tư tư nhân, tạo ra một hệ sinh thái trải dài từ sản xuất điện phân đến ứng dụng trong thép, hóa chất và vận tải nặng. Trong bối cảnh chi phí hydrogen xanh vẫn dao động quanh 3,5–6 USD/kg, trợ cấp đóng vai trò quyết định trong việc thu hẹp khoảng cách với nhiên liệu hóa thạch.
Tuy nhiên, sau khi Tổng thống Donald Trump quay lại nắm quyền, cấu trúc hỗ trợ này bắt đầu bị thu hẹp. Tổng cộng khoảng 7,56 tỷ USD tài trợ cho các dự án năng lượng sạch đã bị hủy hoặc rà soát lại, trong đó riêng hydrogen chịu tác động trực tiếp với khoảng 2,2 tỷ USD bị rút khỏi một số cụm dự án. Các đề xuất rộng hơn thậm chí hướng tới việc cắt giảm tới 23,3 tỷ USD ngân sách liên quan đến khí hậu.
Đáng chú ý hơn là sự điều chỉnh đối với tín dụng thuế hydrogen — công cụ được xem là “xương sống” của bài toán kinh tế. Việc thu hẹp phạm vi và rút ngắn thời hạn áp dụng đã làm thay đổi đáng kể tính khả thi tài chính của nhiều dự án. Song song đó, các ưu đãi cho điện gió và điện mặt trời cũng bị cắt giảm sớm, gián tiếp làm tăng chi phí hydrogen xanh vốn phụ thuộc lớn vào nguồn điện tái tạo giá rẻ.
Hệ quả xuất hiện gần như ngay lập tức trên thị trường. Một số dự án quy mô lớn bị trì hoãn hoặc hủy bỏ, bao gồm các khoản đầu tư trị giá hàng trăm triệu USD từ các tập đoàn quốc tế. Mạng lưới 7 hydrogen hubs — từng được kỳ vọng là xương sống của ngành — đứng trước nguy cơ chỉ còn một phần được triển khai đầy đủ. Tốc độ ra quyết định đầu tư chậm lại, khi các doanh nghiệp phải đánh giá lại rủi ro chính sách dài hạn.
Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn tiêu cực. Thay vì suy giảm đồng đều, thị trường hydrogen Mỹ đang chuyển sang trạng thái “hai tốc độ”. Ở cấp liên bang, định hướng mới ưu tiên các giải pháp hydrogen chi phí thấp hơn, bao gồm hydrogen sản xuất từ khí tự nhiên kết hợp thu giữ carbon, đặc biệt tại các khu vực như Texas và vùng Vịnh Mexico. Ngược lại, ở cấp tiểu bang, nhiều chính quyền địa phương vẫn duy trì quỹ đạo phát triển mạnh mẽ.
Các bang như California, New York hay Washington tiếp tục đầu tư vào hạ tầng hydrogen, từ trạm tiếp nhiên liệu đến các dự án vận tải không phát thải. California hiện đã vận hành hơn 50 trạm nạp hydrogen công cộng, trở thành thị trường xe pin nhiên liệu lớn nhất thế giới. Trong khi đó, các sáng kiến cấp bang vẫn hỗ trợ đáng kể cho các dự án điện phân và ứng dụng công nghiệp, bù đắp phần nào khoảng trống từ liên bang.
Sự phân hóa này đang định hình lại vai trò của Hoa Kỳ trên bản đồ hydrogen toàn cầu. Trong khi Mỹ điều chỉnh chính sách, các đối thủ quốc tế tăng tốc. Trung Quốc mở rộng nhanh chóng công suất sản xuất và chuỗi cung ứng thiết bị, Trung Đông đẩy mạnh đầu tư quy mô lớn, còn Ấn Độ triển khai hàng loạt dự án với sự hỗ trợ mạnh từ chính phủ. Lợi thế “dẫn dắt bằng chính sách” của Mỹ vì thế đang suy giảm, nhường chỗ cho một môi trường cạnh tranh đa cực hơn.
Dù vậy, các yếu tố nền tảng của Mỹ vẫn còn nguyên vẹn: năng lực công nghệ, thị trường tiêu thụ lớn và hệ sinh thái doanh nghiệp phát triển. Nhu cầu hydrogen trong các ngành khó giảm phát thải như thép, hóa chất và vận tải hạng nặng vẫn tiếp tục tăng, bất chấp biến động chính sách ngắn hạn.
Điểm thay đổi cốt lõi nằm ở cơ chế dẫn dắt. Nếu trước đây tăng trưởng được thúc đẩy bởi các gói hỗ trợ quy mô lớn từ liên bang, thì giai đoạn hiện tại chứng kiến sự dịch chuyển sang mô hình phân tán hơn — nơi các bang, doanh nghiệp và thị trường vốn đóng vai trò quyết định. Điều này có thể làm chậm tốc độ mở rộng trong ngắn hạn, nhưng đồng thời cũng tạo ra một cấu trúc linh hoạt hơn về dài hạn.
Trong ngành năng lượng, yếu tố quyết định không chỉ là công nghệ hay tài nguyên, mà là tính ổn định của chính sách. Với hydrogen — một lĩnh vực đòi hỏi đầu tư lớn và thời gian hoàn vốn dài — sự nhất quán này càng trở nên quan trọng. Khi niềm tin của nhà đầu tư bị thử thách, dòng vốn có xu hướng dịch chuyển sang những thị trường có khung chính sách rõ ràng và bền vững hơn.
Hoa Kỳ vì vậy đang đứng trước một ngã rẽ: либо tái khẳng định vai trò dẫn dắt thông qua một chiến lược ổn định và dài hạn, либо chấp nhận trở thành một trong nhiều trung tâm của nền kinh tế hydrogen toàn cầu đang hình thành.
