Ngành hàng không mơ về hydro – nhưng một vấn đề lớn đang chờ phía trước: Nhiên liệu sẽ đến từ đâu?

Ngày 26 tháng 6 năm 2026 | Annie Nguyễn

Hydro có thể giúp ngành hàng không bay sạch hơn – nhưng thách thức thực sự không nằm ở máy bay, mà là sản xuất đủ lượng hydro carbon thấp để duy trì hoạt động. Đây là nhận định của ông Paul Perera trong bài đăng mới đây trên LinkedIn, sau khi tham khảo báo cáo mới của Hiệp hội Hàng không Vũ trụ Hoàng gia Anh (Royal Aeronautical Society – RAeS).

Ngành công nghiệp hàng không hiện đang tập trung vào thiết kế máy bay: động cơ hydro, pin nhiên liệu, hệ thống lưu trữ mới và cơ sở hạ tầng tiếp nhiên liệu tại sân bay. Tuy nhiên, câu hỏi khó hơn nằm ở thượng nguồn: Liệu chúng ta có thể sản xuất đủ hydro sạch để làm cho hàng không hydro thực sự bền vững?

Thực tế đáng lo ngại: Hơn 99% hydro toàn cầu vẫn đến từ nhiên liệu hóa thạch

Hiện nay, hơn 99% sản lượng hydro toàn cầu vẫn được sản xuất từ nhiên liệu hóa thạch. Điều này có nghĩa là "chạy bằng hydro" không tự động đồng nghĩa với "carbon thấp". Hydro xám (grey hydrogen) có thể có lượng phát thải trong vòng đời tương đương hoặc thậm chí tệ hơn dầu hỏa (kerosene) trên cùng một đơn vị năng lượng. Báo cáo của RAeS nhấn mạnh rõ ràng: ngành hàng không có thể sẽ cần hydro, nhưng giá trị về mặt khí hậu phụ thuộc hoàn toàn vào cách nó được sản xuất.

Ba hướng phát triển của hàng không hydro

Theo báo cáo, ngành hàng không đang theo đuổi ba lộ trình:

• Đốt cháy hydro trực tiếp: Có khả năng khả thi cho máy bay cỡ nhỏ và vừa, nhưng lưu trữ trên máy bay, hậu cần sân bay và an toàn tiếp nhiên liệu vẫn là những thách thức lớn.

• Pin nhiên liệu hydro: Ngày càng hứa hẹn cho máy bay cỡ nhỏ và tầm trung, mặc dù vấn đề làm mát và tích hợp hệ thống vẫn còn khó khăn.

• Nhiên liệu hàng không bền vững từ Power-to-Liquid (PtL): Hydro có thể được sử dụng để tạo ra SAF tổng hợp, tương thích với máy bay, động cơ và hệ thống nhiên liệu sân bay hiện có. Tuy đắt đỏ ở thời điểm hiện tại, nhưng đây có thể là vai trò lớn nhất của hydro trong ngành hàng không vào năm 2050.

Sự thật bất tiện: Hydro xanh là mục tiêu, nhưng còn xa vời

Hydro xanh – được sản xuất từ điện tái tạo thông qua điện phân – có lượng phát thải trong vòng đời thấp hơn nhiều so với hydro từ hóa thạch. Nhưng nó cũng đắt hơn và đòi hỏi nguồn điện sạch dồi dào, giá cả phải chăng. Trong khi đó, nhu cầu hydro toàn cầu trong tương lai có thể vượt quá 500 triệu tấn mỗi năm vào năm 2050 – gấp khoảng 5 lần sản lượng hiện tại. Điều này có nghĩa là ngành hàng không sẽ phải cạnh tranh với thép, hóa chất, vận tải biển, hệ thống điện và công nghiệp nặng để giành cùng một phân tử hydro.

Giải pháp có thể là một danh mục đa dạng

Câu trả lời có lẽ sẽ không đến từ một con đường sản xuất hoàn hảo duy nhất. Nhiều khả năng đó sẽ là một danh mục các giải pháp kết hợp:

• Hydro xanh từ năng lượng tái tạo

• Hydro từ năng lượng hạt nhân để đảm bảo nguồn cung carbon thấp ổn định

• Hydro từ chất thải và năng lượng sinh học trong các hệ thống tuần hoàn địa phương

• Hydro địa chất tự nhiên – nếu có thể chứng minh được trữ lượng thương mại

Tương lai của bay sạch không được quyết định ở cổng lên máy bay

Thông điệp then chốt được ông Perera nhấn mạnh: "Ngành hàng không bền vững sẽ không được quyết định ở cổng lên máy bay. Nó sẽ được quyết định ở nguồn sản xuất." Tương lai của bay sạch không chỉ là thiết kế máy bay tốt hơn – mà là xây dựng một hệ thống năng lượng đủ khả năng cung cấp nhiên liệu cho nó.

Nguồn: Báo cáo của Royal Aeronautical Society