Lộ trình Hydro của Colombia: Chiến lược quốc gia hướng tới năng lượng sạch

Ngày 11/8/2026, Annie Nguyễn

Colombia đã chính thức phê duyệt Chính sách Hydro Quốc gia, một lộ trình đầy tham vọng nhằm đưa hydro trở thành trụ cột trong chiến lược chuyển đổi năng lượng và tái công nghiệp hóa đất nước. Chính sách này được kỳ vọng sẽ mở ra cơ hội đầu tư lên tới 5 tỷ USD và củng cố vị thế của Colombia trên thị trường năng lượng sạch toàn cầu.

Bối cảnh và mục tiêu chiến lược

Chính sách Hydro Quốc gia được xây dựng bởi Bộ Năng lượng và Mỏ (MinMinas) phối hợp với Bộ Kế hoạch Quốc gia (DNP) và được Hội đồng Chính sách Kinh tế và Xã hội Quốc gia (CONPES) thông qua. Lộ trình này đặt ra khuôn khổ phát triển ngành hydro đến năm 2031, với tầm nhìn dài hạn đến năm 2050.

Chính sách nhằm giải quyết các rào cản cơ bản đang kìm hãm sự phát triển của ngành hydro tại Colombia, bao gồm nhu cầu hạn chế, thách thức về cơ sở hạ tầng, sự phân tán trong quy định pháp lý và mức đầu tư thấp. Để đạt được mục tiêu này, chính phủ đã đề ra 60 hành động cụ thể với sự phối hợp của 27 cơ quan nhà nước.

Mục tiêu sản xuất và đầu tư

Colombia đặt ra các mục tiêu cụ thể cho sản xuất hydro phát thải thấp:

• Đạt 120.000 tấn hydro phát thải thấp vào năm 2030.

• Mở rộng sản xuất lên 1,8 triệu tấn vào năm 2050, hướng tới vị thế trung tâm năng lượng sạch khu vực và tiềm năng xuất khẩu.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, chính phủ dự kiến đầu tư công khoảng 86.424 tỷ peso Colombia (tương đương 5 tỷ USD). Tính đến năm 2026, Colombia đã xác định được 49 dự án hydro, bao gồm 13 dự án thử nghiệm công nghệ và 36 dự án phát triển sản xuất quy mô lớn hơn. Tổng công suất điện phân dự kiến từ danh mục dự án này lên tới 21 GW, với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 45 tỷ USD.

Khung pháp lý: Định nghĩa "Hydro phát thải thấp"

Một bước tiến quan trọng trong chính sách là việc ban hành Nghị quyết 0900 năm 2026, do Bộ Năng lượng và Mỏ phối hợp với Bộ Môi trường ban hành. Nghị quyết này thiết lập ngưỡng phát thải tối đa cho phép để hydro được công nhận là "phát thải thấp".

Cụ thể, ngưỡng phát thải được xác định là tối đa 3,6 kg CO₂ tương đương cho mỗi kg hydro được sản xuất, tính theo phương pháp "từ cái nôi đến cổng nhà máy" (cradle-to-gate), bao gồm tất cả các giai đoạn từ khai thác nguyên liệu thô đến khi hoàn thiện sản phẩm hydro. Quy định này mang tính tự nguyện, không cấm sản xuất hay thương mại hydro có mức phát thải cao hơn, nhưng tạo ra một tiêu chuẩn quan trọng để thu hút đầu tư và đáp ứng yêu cầu của thị trường quốc tế.

Các dự án hydro nổi bật

Mặc dù chiến lược hydro của Colombia còn đang trong giai đoạn đầu, một số dự án tiêu biểu đã được triển khai, cho thấy tiềm năng ứng dụng thực tế:

Dự án Coral của Ecopetrol tại Cartagena: Đây là một trong những dự án tiên tiến nhất. Nhà máy điện phân sử dụng màng trao đổi proton (PEM) với công suất 5 MW, dự kiến sản xuất khoảng 800 tấn hydro xanh mỗi năm. Hydro này sẽ thay thế hydro xám (từ nhiên liệu hóa thạch) đang được sử dụng trong quá trình lọc dầu tại nhà máy lọc dầu Cartagena, giúp giảm tới 7.700 tấn CO₂ mỗi năm. Nhà máy sử dụng 26 MW năng lượng tái tạo từ trang trại năng lượng mặt trời tại chỗ và dự kiến đi vào hoạt động trong nửa đầu năm 2026.

Hợp tác Power-to-Liquid với GIZ: Ecopetrol đã ký Biên bản ghi nhớ với Tổ chức Hợp tác Phát triển Đức (GIZ) để phát triển một nhà máy thí nghiệm Power-to-Liquid (PtL) tại nhà máy lọc dầu Cartagena. Mục tiêu là sản xuất nhiên liệu hàng không bền vững (e-SAF) từ hydro xanh và CO₂ phi hóa thạch. Dự án dự kiến đạt giai đoạn sẵn sàng cho đấu thầu EPC vào tháng 6 năm 2028, góp phần đáp ứng các quy định quốc tế về nhiên liệu hàng không bền vững như ReFuelEU của Liên minh Châu Âu.

Các dự án khác: Ngoài ra còn có các dự án như Hevolución tại Antioquia (sản xuất amoniac phát thải thấp cho phân bón với công suất điện phân 2,3 MW) và dự án của TeraWatts By Z Holding Energy (phát triển 1.400 MW năng lượng tái tạo tích hợp sản xuất hydro xanh, nhiên liệu hàng không bền vững và methanol). Xe buýt chạy bằng pin nhiên liệu hydro đầu tiên cũng đang được thử nghiệm tại hệ thống giao thông công cộng ở Bogotá.

Thách thức và triển vọng

Mặc dù có tiềm năng lớn, ngành hydro Colombia vẫn đối mặt với những thách thức đáng kể. Theo báo cáo của JETRO, mặc dù có tiến triển về mặt pháp lý, việc sản xuất và tạo nhu cầu nội địa vẫn còn chậm. Đến nay, chỉ có hai dự án sản xuất đạt đến quyết định đầu tư cuối cùng (FID). Chi phí sản xuất hydro xanh hiện tại vẫn cao hơn nhiều so với hydro từ nhiên liệu hóa thạch, và việc xây dựng cơ sở hạ tầng vận chuyển và phân phối cần một nguồn vốn lớn.

Tuy nhiên, với sự hỗ trợ từ chính sách quốc gia và cam kết đầu tư mạnh mẽ, Colombia đang đặt nền móng để trở thành một nhân tố quan trọng trong thị trường hydro toàn cầu, đặc biệt là trong lĩnh vực sản xuất nhiên liệu sạch và phân bón xanh. Chính sách hydro không chỉ là một chiến lược năng lượng mà còn là một tầm nhìn phát triển kinh tế, hướng tới một tương lai bền vững và ít phụ thuộc hơn vào nhiên liệu hóa thạch.