Liên minh ngành kêu gọi điều chỉnh Gói Lưới điện EU: Đối xử bình đẳng cho hydro, giảm ngưỡng điện phân, ưu tiên giảm rủi ro
Ngày 24 tháng 6 năm 2026 | Năng lượng – Chính sách
Annie Nguyễn
Một liên minh gồm các hiệp hội công nghiệp, trong đó có Hydrogen Europe, vừa ra tuyên bố chung về Gói Lưới điện của Ủy ban châu Âu (EU Grids Package). Mặc dù hoan nghênh các mục tiêu tổng thể của gói luật, liên minh chỉ ra một số điểm cần điều chỉnh để bảo đảm hạ tầng hydro có thể được triển khai ở quy mô phù hợp, với tốc độ cần thiết và ở mức rủi ro chấp nhận được cho nhà đầu tư và người tiêu dùng.
Tuyên bố chung nêu rõ vai trò then chốt của hạ tầng hydro – bao gồm mạng lưới truyền tải, phân phối, kho chứa và các cơ sở nhập khẩu – trong việc giúp châu Âu giảm phát thải, hạn chế cắt giảm năng lượng tái tạo, hỗ trợ tính linh hoạt của hệ thống và cung cấp lưu trữ năng lượng quy mô lớn dài hạn. Tuy nhiên, để khai thác tiềm năng này, cần có một khuôn khổ pháp lý và tài chính phản ánh đầy đủ đặc điểm cũng như mức độ trưởng thành của thị trường hydro – một thị trường mới nổi, sẽ phát triển theo lộ trình kết hợp giữa hạ tầng vận tải quy mô lớn và hạ tầng phân phối phi tập trung phục vụ nhu cầu sớm.
Liên minh đưa ra năm điểm chính:
1. Quy hoạch ngoài khơi và cấp EU: Cách tiếp cận toàn diện hơn cho hydro
Việc tăng cường quy hoạch ngoài khơi được hoan nghênh, nhưng hydro cần được tích hợp đầy đủ vào các khuôn khổ này và kết nối chặt chẽ với phát triển hạ tầng trên bờ để tránh các nút thắt giữa sản xuất, vận tải, phân phối và sử dụng cuối. ENNOH (Hiệp hội các Nhà điều hành Mạng lưới Hydro châu Âu) cần được đặt ở vị thế bình đẳng với ENTSO-E (Mạng lưới các Nhà điều hành Hệ thống Truyền tải Điện châu Âu) trong việc quản trị và phát triển quy hoạch ngoài khơi, với vai trò đồng tác giả trong các kế hoạch phát triển mạng lưới ngoài khơi. Vai trò của kho chứa và các cơ sở đầu cuối trong các quy trình hạ tầng cấp EU, bao gồm Kế hoạch phát triển mạng lưới 10 năm (TYNDP), cũng cần được củng cố rõ ràng.
2. Phân bổ chi phí xuyên biên giới: Ưu tiên giảm rủi ro
Các cơ chế phân bổ chi phí xuyên biên giới đóng vai trò quan trọng, nhưng đối với hydro, việc áp dụng các phương pháp luận vốn được phát triển cho thị trường khí đốt và điện đã trưởng thành có nguy cơ làm chậm hoặc thậm chí ngăn cản việc xây dựng hạ tầng hydro. Trong bối cảnh thị trường mới nổi với khả năng hiện hữu nhu cầu hạn chế, các phương pháp phân bổ chi phí cứng nhắc có thể dẫn đến phân bổ chi phí không tương xứng và gia tăng rủi ro tài chính. Thay vì ưu tiên các phương pháp ngày càng phức tạp, khuôn khổ pháp lý nên tập trung vào các công cụ giảm rủi ro hiệu quả, bao gồm cơ chế chia sẻ rủi ro, công cụ tài chính có mục tiêu và hỗ trợ phối hợp ở cấp độ châu Âu và quốc gia.
3. Ngưỡng công suất điện phân cho PCI/PMI
Liên minh bày tỏ quan ngại nghiêm trọng về đề xuất nâng ngưỡng công suất điện phân để đủ điều kiện Dự án Lợi ích Chung (PCI) và Dự án Lợi ích Chung (PMI) trong khuôn khổ TEN-E từ 50 MW lên 500 MW. Ngưỡng 500 MW có nguy cơ loại bỏ một phần lớn các dự án hydro khả thi, bao gồm các phát triển theo giai đoạn, cụm công nghiệp và trung tâm khu vực – vốn rất quan trọng cho việc xây dựng thị trường hydro từng bước. Cần có cách tiếp cận linh hoạt và tương xứng hơn, phù hợp với giai đoạn phát triển hiện tại của thị trường.
4. Cấp phép: Vị thế bình đẳng với hạ tầng điện
Mặc dù ủng hộ mục tiêu đẩy nhanh thủ tục cấp phép, liên minh chỉ ra rằng hạ tầng hydro chưa được ưu tiên ở mức độ tương đương với hạ tầng điện. Đặc biệt, việc loại trừ rõ ràng kho chứa hydro khỏi thủ tục cấp phép được tinh giản tạo ra nút thắt cơ cấu. Kho chứa hydro là thành phần quan trọng đối với tính linh hoạt, an ninh cung cấp và tích hợp ngành, nên được hưởng quy trình cấp phép nhanh trên cơ sở bình đẳng. Toàn bộ hạ tầng hydro – bao gồm điện phân, kho chứa, đường ống và cơ sở nhập khẩu – cần được tích hợp đầy đủ vào các khuôn khổ cấp phép được tinh giản và được hưởng giả định về lợi ích công cộng tối cao khi thích hợp.
5. Sáng kiến Hành lang Năng lượng: Hỗ trợ nhất quán cho mọi hành lang hydro
Sự ủng hộ chính trị kịp thời và phối hợp đối với các hành lang hydro là điều cần thiết để duy trì đà phát triển mạng lưới hydro tích hợp châu Âu. Tất cả các hành lang nhập khẩu hydro được xác định và thúc đẩy ở cấp độ châu Âu cần được hỗ trợ nhất quán, dựa trên các tiêu chí minh bạch, khách quan và không phân biệt đối xử, nhằm tránh rủi ro phân biệt đối xử tùy tiện hoặc phân bổ nguồn lực kém hiệu quả. Việc sửa đổi Chiến lược Hydro châu Âu sắp tới có thể là công cụ phù hợp để bảo đảm khuôn khổ chính trị nhất quán cho các hành lang.
Ông Daniel Fraile, Giám đốc Thị trường của Hydrogen Europe, nhấn mạnh: “Gói Lưới điện EU là một cơ hội quan trọng để bảo đảm rằng các mạng lưới hydro đóng góp đầy đủ vào khả năng cạnh tranh, an ninh năng lượng và giảm phát thải của châu Âu. Một kế hoạch tích hợp cho lưới điện, hydro và khí đốt là chìa khóa để tích hợp nhiều hơn năng lượng tái tạo với chi phí thấp nhất cho người dân và doanh nghiệp”.
