Hydro xanh tại Bỉ: Các dự án được EU tài trợ thúc đẩy mạnh mẽ sản xuất
Ngày 13 tháng 01 năm 2026
Trong thời gian gần đây, hydro xanh tại Bỉ đang thu hút nhiều sự chú ý – và điều đó hoàn toàn có cơ sở. Quốc gia nhỏ nằm ở trung tâm châu Âu này đang âm thầm vươn lên trở thành một trong những điểm sáng về phát triển hydro tái tạo, với tiềm năng định hình lại các lĩnh vực công nghiệp, giao thông và phát điện. Nhờ làn sóng dự án được Liên minh châu Âu (EU) tài trợ, sự trỗi dậy nhanh chóng của các công ty công nghệ linh hoạt, cùng một chiến lược quốc gia rõ ràng và táo bạo, Bỉ đang từng bước khẳng định vai trò là trung tâm hydro của châu Âu.
Trong lịch sử, Bỉ phụ thuộc nhiều vào khí tự nhiên nhập khẩu và điện hạt nhân. Tuy nhiên, hydro xanh hiện không còn chỉ là một khái niệm mang tính khẩu hiệu, mà đã trở thành công cụ quan trọng để đảm bảo an ninh năng lượng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tái sinh nền công nghiệp trong nước.
Bối cảnh lịch sử: Tầm nhìn hydro dần hình thành
Tháng 10 năm 2022, Bộ Năng lượng Bỉ công bố chiến lược hydro quốc gia đầu tiên, với mục tiêu đạt 150 MW công suất điện phân hydro vào năm 2026. Chiến lược này phù hợp chặt chẽ với định hướng của EU trong khuôn khổ Thỏa thuận Xanh châu Âu và kế hoạch REPowerEU, vốn đặt mục tiêu đạt 10 triệu tấn hydro tái tạo và 40 GW công suất điện phân trên toàn châu Âu vào năm 2030.
Hội đồng Hydro Bỉ giữ vai trò điều phối trung tâm, tập trung vào bốn trụ cột chính: phát triển hạ tầng, kích hoạt thị trường, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tăng cường hợp tác quốc tế. Với các lợi thế sẵn có như cảng Antwerp, mạng lưới sông ngòi thuận lợi cho đường ống và truyền thống công nghiệp lâu đời, Bỉ có đầy đủ nền tảng để phát triển – điều còn thiếu chỉ là một bản thiết kế chiến lược. Các ưu đãi thuế, thủ tục cấp phép nhanh và hỗ trợ tài chính công đã trở thành chất xúc tác giúp chiến lược này nhanh chóng được triển khai.
Đẩy nhanh quy mô điện phân với dự án GIGA-SCALES
Một trong những sáng kiến nổi bật nhất là GIGA-SCALES, dự án do CINEA điều phối, đặt gần thành phố Antwerp. Dự án này tập trung sản xuất hàng loạt màng thế hệ mới cho thiết bị điện phân kiềm, với công suất tương đương 20 GW mỗi năm. Nhận được 11 triệu euro từ Quỹ Đổi mới của EU, GIGA-SCALES đã xây dựng dây chuyền sản xuất hiệu suất cao, giảm tiêu hao vật liệu và năng lượng.
Hệ thống kiểm soát chất lượng tự động giúp phát hiện lỗi sớm, đảm bảo mỗi lô sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn nghiêm ngặt. Chính năng lực sản xuất công nghiệp này được kỳ vọng sẽ kéo giảm chi phí hydro xanh, qua đó nâng cao khả năng cạnh tranh toàn cầu của lĩnh vực điện phân hydro tại Bỉ.
Công viên năng lượng mặt trời – hydro thương mại đầu tiên trên thế giới
Liên danh Be-Hy đang triển khai dự án được xem là công viên hydro – mặt trời thương mại đầu tiên của châu Âu tại tỉnh Namur. Trên diện tích 10 ha, hệ thống gồm 3 MW điện mặt trời cấp điện cho thiết bị điện phân 1,2 MW, sản xuất hydro khi có ánh nắng.
Điểm nổi bật của dự án là khả năng chuyển điện dư thành hydro và lưu trữ tới 10 ngày, cho phép duy trì cung cấp năng lượng ngay cả khi điều kiện thời tiết bất lợi. Dự án được hỗ trợ bởi cả chính phủ Bỉ và EU, dự kiến đi vào vận hành năm 2026, mở ra mô hình tích hợp năng lượng tái tạo – hydro ngay tại khu công nghiệp mà không cần đầu tư lớn vào lưới điện.
Khử carbon giao thông với dự án LIFE NEW HYTS
Dự án LIFE NEW HYTS chứng minh rằng việc thay thế diesel trong giao thông hạng nặng là khả thi. Một thiết bị điện phân 2,5 MW được triển khai tại hành lang giao thông khu vực, cung cấp hydro xanh cho xe tải hạng nặng và thiết bị công nghiệp.
Với 4,6 triệu euro từ Chương trình LIFE của EU, dự án theo dõi chi tiết tiêu thụ nhiên liệu, phát thải và vận hành trạm nạp, nhằm xây dựng mô hình có thể nhân rộng trên toàn châu Âu. Kết quả không chỉ là giảm phát thải carbon mà còn cải thiện chất lượng không khí tại các cảng, mỏ đá và công trường xây dựng.
Tác động môi trường và lưới điện: Dự án HYDRA
Dự án HYDRA, được Horizon Europe tài trợ 3,8 triệu euro, tập trung vào khía cạnh an toàn và bền vững khi mở rộng sản xuất hydro. Nhóm nghiên cứu mô phỏng các kịch bản rò rỉ, thử nghiệm cảm biến phát hiện mới và phát triển các biện pháp giảm thiểu tác động môi trường.
Hydro lưu trữ từ hệ thống này có thể tái phát điện, đủ cấp điện cho khoảng 2.000 hộ gia đình, đóng vai trò như bộ đệm cho lưới điện trong giờ cao điểm. Các kết quả nghiên cứu đang được sử dụng để xây dựng khung pháp lý phù hợp cho giai đoạn mở rộng quy mô.
Hạ tầng và tham vọng xuất khẩu
Bỉ không chỉ tập trung sản xuất hydro mà còn chuẩn bị mạng lưới vận chuyển và xuất khẩu. Kế hoạch đến năm 2026 bao gồm 100–160 km đường ống hydro, tận dụng các hành lang khí hiện hữu để kết nối nhà máy, cảng và cụm công nghiệp. Đồng thời, nước này đặt mục tiêu nhập khẩu khoảng 20 TWh hydro xanh vào năm 2030, củng cố vai trò trung tâm trung chuyển cho khu vực.
Hợp tác và tài chính: Ghép nối toàn bộ hệ sinh thái
Sự phát triển hydro tại Bỉ là kết quả của nỗ lực phối hợp giữa CINEA, Hội đồng Hydro Bỉ và Bộ Năng lượng. Ngoài ngân sách cho GIGA-SCALES, chính phủ Bỉ đã dành khoảng 395 triệu euro cho hạ tầng hydro và 20–30 triệu euro mỗi năm cho R&D đến năm 2025. Các diễn đàn và dự án hợp tác công – tư giúp kết nối doanh nghiệp năng lượng, nhà phát triển công nghệ, nhà đầu tư và cơ quan quản lý.
Kết luận
Chiến lược toàn diện của Bỉ – từ mở rộng điện phân, xây dựng công viên hydro – mặt trời, khử carbon giao thông đến đảm bảo an toàn môi trường – đang tạo ra một lộ trình thực tiễn cho nền kinh tế hydro xanh. Khi các dự án này lần lượt đi vào vận hành, Bỉ không chỉ theo kịp quá trình chuyển dịch năng lượng của châu Âu mà còn đang dẫn dắt xu hướng. Những bước đi của quốc gia nhỏ bé này có thể sẽ định hình tương lai của năng lượng sạch trên toàn khu vực.
