Hydro xanh đối mặt 'thực tế lạnh lùng': Cần chuyển đổi cả chuỗi cung ứng lẫn nhân lực
Ngày 15 tháng 9 năm 2026
Annie Nguyễn
Tại hội thảo "Chuyển đổi công nghiệp hydro xanh" do Trung tâm Đào tạo Liên kết Chuyển đổi Công nghiệp Hydro thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Kyonggi tổ chức ngày 14 tháng 9 tại Trung tâm Hội nghị Quốc tế Jeju (ICC), các chuyên gia đã đưa ra đánh giá rằng ngành hydro đang đối mặt với "thực tế lạnh lùng" (cold reality) khác xa kỳ vọng ban đầu, đồng thời nhấn mạnh cần chuyển đổi không chỉ chuỗi cung ứng mà cả nhân lực và hệ thống chức danh công việc.
Triển vọng bị hạ thấp mạnh so với kỳ vọng
Giáo sư Moon Sang-jin từ Đại học Woosuk, trong bài phát biểu đầu tiên với chủ đề "Tương lai của hydro trong chuyển đổi năng lượng và ứng phó của doanh nghiệp", đã phân tích triển vọng thị trường hydro toàn cầu và nhận định môi trường công nghiệp hiện nay đã thay đổi đáng kể so với kỳ vọng ban đầu. Ông dẫn báo cáo "Hydrogen Forecast 2026" của DNV, cho biết triển vọng lạc quan năm 2022 trên thực tế đã bị thu hồi, với dự báo nguồn cung hydro sạch năm 2050 bị điều chỉnh giảm 45 phần trăm so với trước đây, gửi đi thông điệp cảnh báo mạnh mẽ tới các bên tham gia thị trường.
Giáo sư Moon cũng chỉ ra rằng những biến động chính sách toàn cầu đang làm gia tăng bất định thị trường. Tại Hoa Kỳ, chính sách hỗ trợ hydro sạch dựa trên IRA đang có xu hướng thu hẹp, làm suy yếu tâm lý đầu tư. Trong khi đó, Trung Quốc cung cấp thiết bị điện phân kiềm với mức giá 300 đến 600 USD mỗi kW, dựa vào lợi thế cạnh tranh về giá để làm rung chuyển cấu trúc thị trường. Ngược lại, châu Âu đang áp dụng quy định hạn chế tỷ trọng linh kiện Trung Quốc trong chuỗi cung ứng hydro, làm gia tăng áp lực chi phí.
Trong bối cảnh đó, khoảng cách giữa dự báo cũ và thực tế ngày càng rõ rệt. Giáo sư Moon nhận định ngành hydro hiện đang trải qua "thập kỷ mất mát" trên thực tế, và hydro sạch sẽ chỉ chiếm khoảng 5 phần trăm trong tổng thị trường hydro đến năm 2030. Do đó, nhu cầu hydro cũng đang tái cấu trúc theo hướng áp dụng chọn lọc thay vì mở rộng toàn diện, tập trung vào các lĩnh vực "thiết yếu" như thép, hàng không, vận tải biển và phương tiện thương mại.
Về chiến lược ứng phó của doanh nghiệp, ông đề xuất đảm bảo hợp đồng mua dài hạn, xây dựng mô hình tự tiêu thụ dựa trên khu vực, và nâng cao năng lực ứng phó với quy định chuỗi cung ứng, nhấn mạnh cần tiếp cận thực dụng để chứng minh khả năng sinh lời thay vì phụ thuộc vào trợ cấp.
Chuyển đổi nhân lực và hệ thống chức danh
Trong bài phát biểu thứ hai, ông Kim Chang-jong, CTO của QSF, với chủ đề "Vai trò của năng lượng hydro trong hiện thực hóa trung hòa carbon và thay đổi chức danh trong ngành năng lượng", nhận định rằng quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế hydro sẽ kéo theo những thay đổi cấu trúc không thể tránh khỏi trên toàn bộ ngành năng lượng hiện hữu.
Ông Kim giải thích rằng khi nền kinh tế hydro mở rộng, các thay đổi cốt lõi bao gồm mở rộng cấu trúc cung cấp hydro phân tán, gia tăng biến động sản xuất khi tham gia thị trường, sâu sắc hóa rủi ro chuỗi cung ứng toàn cầu, nhu cầu đảm bảo nguồn cung thay thế, và xây dựng hệ thống quản lý cung cầu toàn vòng đời.
Đặc biệt, cần thoát khỏi cấu trúc cung cấp dựa trên hydro phụ phẩm để mở rộng sản xuất dựa trên điện phân, từ đó việc liên kết với năng lượng tái tạo và khả năng ứng phó với biến động sản xuất trở nên quan trọng hơn. Ông cũng cho rằng cần thoát khỏi sự phụ thuộc vào một khu vực hoặc nguồn cung cụ thể để xây dựng chuỗi cung ứng đa dạng, và năng lực quản lý tích hợp bao trùm nhập khẩu, lưu trữ và vận chuyển sẽ là yếu tố then chốt quyết định năng lực cạnh tranh trong tương lai.
Ông Kim nhấn mạnh rằng thay đổi cấu trúc công nghiệp sẽ dẫn đến thay đổi chức danh công việc, và khi chuyển từ cấu trúc tập trung một nguồn cung sang danh mục đa dạng, sẽ đòi hỏi thay đổi đồng thời trên cả chuỗi cung ứng, công nghệ và nhân lực. Các nhiệm vụ cần thiết bao gồm xây dựng nhiều chuỗi cung ứng hydro, đảm bảo các công nghệ sản xuất đa dạng như kiềm và PEM, đào tạo nhân lực tích hợp, và xây dựng hệ thống giáo dục ứng phó chuyển đổi công nghiệp. Nhu cầu về nhân lực tích hợp có đồng thời năng lực công nghệ, hiện trường và dữ liệu dự kiến sẽ mở rộng, trong khi việc đào tạo lại và chuyển đổi chức danh cho lực lượng lao động dựa trên nhiên liệu hóa thạch cũng nổi lên như một nhiệm vụ quan trọng.
Ông Kim nhấn mạnh: "Kinh tế hydro không chỉ là chuyển đổi nguồn năng lượng đơn thuần mà là tái cấu trúc toàn bộ ngành công nghiệp và cấu trúc nhân lực", đồng thời cho rằng "chính sách cũng cần được thiết kế theo hướng xem xét đồng thời ổn định chuỗi cung ứng và đảm bảo năng lực cạnh tranh công nghiệp".
Hội thảo đã đưa ra đánh giá chung rằng ngành hydro đã bước vào "giai đoạn tăng trưởng chọn lọc" thực sự, đòi hỏi ứng phó phức hợp từ chiến lược doanh nghiệp, tái cấu trúc chuỗi cung ứng đến đào tạo nhân lực.
