Đức tranh luận THG quota: Kích hoạt thị trường hydrogen xanh hay chỉ dừng ở tối ưu nhà máy lọc dầu?

Đức tranh luận THG quota: Kích hoạt thị trường hydrogen xanh hay chỉ dừng ở tối ưu nhà máy lọc dầu?

Ngày 21/3/2026, Annie Nguyễn

Một phân tích đáng chú ý từ Richard Grzemba cho thấy chính sách quota khí nhà kính (THG quota) của Germany có thể trở thành “công tắc” quyết định:

Thị trường hydrogen xanh có thực sự hình thành, hay chỉ dừng lại ở tối ưu chi phí nội bộ ngành lọc dầu?

Bài toán kinh tế: Khi tín hiệu giá chưa đủ mạnh

Theo cơ chế hiện tại của ReFuelEU Aviation:

• Mức phạt khi không đáp ứng e-SAF ~ 47 €/kg H₂ tương đương (H2e)

• Tuy nhiên, nhiên liệu hàng không chỉ chiếm ~10% sản lượng nhà máy lọc dầu

→ Giá trị thực tế quy đổi chỉ còn khoảng 4.7 €/kg H₂

Kết luận:

Mức này chưa đủ để kích hoạt đầu tư hydrogen quy mô lớn.

Vai trò “khuếch đại” của THG quota

Khi cộng thêm cơ chế THG quota (giảm phát thải trong nhiên liệu giao thông):

• Tổng mức phạt có thể lên tới ~15.79 €/kg H₂

Điều này cho thấy:

• THG quota có vai trò lớn hơn cả RED III trong việc tạo tín hiệu thị trường

Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở “có hay không” mà là “mức bao nhiêu”.

Hai kịch bản: 1.2% vs 2.5% – khác biệt mang tính cấu trúc

Kịch bản 1: THG quota 1.2% (đề xuất hiện tại)

• Nghĩa vụ chủ yếu được xử lý trong nội bộ nhà máy lọc dầu

• Không cần triển khai hydrogen tái tạo thực tế (RFNBO vật lý)

• Chủ yếu dựa vào tối ưu quy trình hoặc tín chỉ

➡️ Kết quả:
Không tạo ra thị trường hydrogen thực sự

Kịch bản 2: THG quota 2.5% (đề xuất từ ngành công nghiệp)

• Cần ~ 3.26 GW công suất điện phân

• Bắt buộc triển khai hydrogen tái tạo “vật lý”

• Vượt khỏi phạm vi nhà máy lọc dầu

➡️ Kết quả:
Hình thành thị trường hydrogen quy mô lớn

Điểm mấu chốt: “Refinery route” vs “Real market”

Theo Richard Grzemba, ranh giới quan trọng là:

• Refinery route:

  • Tối ưu trong hệ thống hiện hữu

  • Không tạo nhu cầu hydrogen mới

• Beyond refinery:

  • Phát triển hydrogen như một thị trường độc lập

  • Tạo nhu cầu thực sự cho điện phân, hạ tầng, logistics

Ý nghĩa chính sách: Một con số nhỏ, tác động lớn

Sự khác biệt giữa 1.2% và 2.5% tưởng nhỏ, nhưng thực tế:

• Quyết định hàng tỷ EUR đầu tư

• Quyết định quy mô công suất điện phân

• Quyết định việc hình thành hay trì hoãn thị trường hydrogen

Hàm ý cho châu Âu và Việt Nam

Đối với châu Âu:

• Chính sách không chỉ cần tồn tại

• Mà phải đủ mạnh để vượt qua “vùng an toàn” của ngành hiện hữu

Đối với Việt Nam:

• Thiết kế quota cần tránh “ảo thị trường”

• Phải gắn với nhu cầu vật lý thực

• Tránh phụ thuộc quá nhiều vào tín chỉ hoặc cơ chế gián tiếp

Kết luận: Chính sách định hình thị trường

Thông điệp quan trọng:

Không phải công nghệ, mà chính sách quota đang quyết định thời điểm thị trường hydrogen hình thành.

Nếu mức quota quá thấp:

• Thị trường sẽ “đứng yên”

Nếu đủ cao:

• Một hệ sinh thái hydrogen có thể được kích hoạt

Nguồn: Phân tích của Richard Grzemba