Đánh giá các Sản phẩm Tài chính Bền vững tại một số Trung tâm Tài chính Quốc tế và Hàm ý cho VIFC-HCMC – Góc nhìn từ FiinGroup và Đánh giá của VAHC về Hydro

Đánh giá các Sản phẩm Tài chính Bền vững tại một số Trung tâm Tài chính Quốc tế và Hàm ý cho VIFC-HCMC – Góc nhìn từ FiinGroup và Đánh giá của VAHC về Hydro

Ngày 08 tháng 8 năm 2026
Annie Nguyễn, Ban Thư ký VAHC

1. Bối cảnh thị trường tài chính bền vững toàn cầu

Tại Hội nghị Tài chính Xanh Việt Nam 2026 do VIFC-HCM, Ngân hàng Nam Á, FiinGroup tổ chức và GGGI đồng hành, ông Lê Xuân Đông, CFA, Giám đốc Điều hành, Trưởng bộ phận Nghiên cứu Thị trường & Dịch vụ Tư vấn của FiinGroup, đã có bài trình bày về cấu trúc thị trường tài chính xanh và các bài học từ các trung tâm tài chính quốc tế (IFC).

Ông Lê Xuân Đông trình bày tại Hội nghị

Theo ông Đông, thị trường tài chính bền vững toàn cầu đang bước vào giai đoạn phát triển đa dạng và kỷ luật hơn. Năm 2025, tổng phát hành nợ bền vững đạt khoảng 1.800 tỷ USD, bên cạnh sự tăng trưởng liên tục của thị trường vốn cổ phần và quỹ tập trung vào khí hậu . Các xu hướng chính bao gồm thị trường nợ trưởng thành, phân bổ theo ngành rộng hơn, tài chính chuyển đổi và các tiêu chuẩn toàn vẹn chặt chẽ hơn . Cơ hội đang mở rộng, nhưng các tiêu chuẩn đáng tin cậy và bằng chứng minh bạch ngày càng quyết định khả năng tiếp cận vốn .

2. Bài học từ các trung tâm tài chính quốc tế

Ông Đông đã phân tích ba mô hình IFC điển hình:

GIFT City (Ấn Độ): Nổi bật với mô hình quản lý tập trung, một cơ quan quản lý duy nhất (IFSCA) điều chỉnh tất cả các lĩnh vực tài chính. Điểm đáng chú ý là mục tiêu cho vay bền vững 5% đối với các tổ chức tài chính, với cơ chế giải trình và khắc phục nếu thiếu hụt. GIFT City công nhận các tiêu chuẩn quốc tế như LMA (vay), ICMA, CBI, ASEAN, EU (trái phiếu). Hàm ý cho VIFC: Cần một khuôn khổ tài chính xanh thống nhất, kết nối thị trường nội địa, và đánh giá hiệu quả dựa trên vốn thực tế được chuyển vào nền kinh tế .

Singapore: Nổi bật với mô hình "điều phối viên" khu vực, kết hợp vốn công, tư và các nhà quản lý quỹ chuyên nghiệp. Các chương trình tài trợ chi phí phát hành và đánh giá bên ngoài, cùng sáng kiến Financing Asia's Transition Partnership (FAST-P) với mục tiêu huy động 5 tỷ USD thông qua cơ chế tài chính hỗn hợp. Hàm ý cho VIFC: Xây dựng nền tảng tài chính hỗn hợp, thu hút các nhà quản lý quỹ chuyên nghiệp, và hỗ trợ các nhà phát hành lần đầu thông qua các khoản trợ cấp.

Hong Kong: Là cầu nối mạnh mẽ cho tiếp cận thị trường xuyên biên giới, với hạ tầng kết nối (Bond Connect), danh mục phân loại tương thích, và chương trình trái phiếu chính phủ đa tiền tệ. Hàm ý cho VIFC: Phát triển hạ tầng kết nối thị trường, ban hành trái phiếu chính phủ xanh qua VIFC để tạo đường cong lợi suất chuẩn, và xây dựng khuôn khổ tài chính chuyển đổi riêng cho các ngành phát thải cao .

3. Thực trạng tài chính bền vững tại Việt Nam

Ông Đông chỉ ra rằng thị trường tài chính bền vững tại Việt Nam hiện vẫn do các ngân hàng thương mại dẫn dắt. Tín dụng xanh đạt gần 780.000 tỷ đồng (khoảng 32-33 tỷ USD) vào cuối năm 2025, tăng 14,62% so với năm trước và chiếm khoảng 4,19% tổng dư nợ . Tuy nhiên, thị trường trái phiếu bền vững (GSS+) của Việt Nam vẫn còn nhỏ so với các nước trong khu vực. Điều này cho thấy dư địa lớn cho VIFC-HCMC trong việc phát triển thị trường vốn bền vững .

4. Hàm ý và lộ trình cho VIFC-HCMC

Dựa trên các bài học, ông Đông đề xuất lộ trình ba năm:

• Năm 1: Xây dựng nền tảng và độ tin cậy. Ban hành quy tắc tài chính xanh (green rulebook), công nhận các nhà xác minh và cung cấp SPO, thành lập cơ sở dữ liệu dự án xanh, và thực hiện 3-5 giao dịch thí điểm với các tổ chức phát hành như ngân hàng, doanh nghiệp nhà nước .

• Năm 2: Mở rộng danh mục và huy động vốn. Thiết lập cơ sở chuẩn bị dự án, vận hành nền tảng tài chính hỗn hợp, mở rộng cơ sở nhà phát hành, và triển khai khuôn khổ tài chính chuyển đổi cho các ngành khó giảm phát thải .

• Năm 3: Tăng thanh khoản và hội nhập khu vực. Xây dựng đường cong lợi suất xanh, tăng cường thanh khoản thứ cấp, mở rộng sang thị trường vốn cổ phần và quỹ khí hậu, và kết nối với nhà đầu tư quốc tế .

5. Đánh giá của VAHC: Hàm ý cho Hydro xanh tại Việt Nam

Mặc dù ông Đông không trực tiếp đề cập đến hydro, các bài học từ IFC, S&P Global và GIFT mang lại những gợi ý quan trọng:

Thứ nhất, khuôn khổ tài chính chuyển đổi là ưu tiên hàng đầu cho hydro. Các dự án hydro xanh thường không đáp ứng các tiêu chí xanh truyền thống (như năng lượng tái tạo đang vận hành) do chi phí cao và chưa chứng minh hiệu quả kinh tế. Khuôn khổ chuyển đổi, với lộ trình giảm phát thải rõ ràng và các KPI, là công cụ phù hợp để tài trợ cho các dự án hydro trong giai đoạn đầu. Kinh nghiệm của Hong Kong trong việc mở rộng danh mục phân loại (Phase 2A) sang các hoạt động chuyển đổi là một mô hình tham khảo .

Thứ hai, cơ sở chuẩn bị dự án (Project Preparation Facility) là cần thiết để hiện thực hóa các dự án hydro. Các dự án hydro xanh tại Việt Nam hiện nay thường gặp khó khăn trong giai đoạn tiền đầu tư do thiếu các nghiên cứu khả thi, mô hình tài chính và hợp đồng chuẩn hóa. Cơ sở này sẽ giúp các nhà phát triển hydro đóng gói dự án đạt chuẩn quốc tế, tăng khả năng tiếp cận vốn.

Thứ ba, tài chính hỗn hợp và các cơ chế giảm thiểu rủi ro đặc biệt quan trọng. Chi phí sản xuất hydro xanh còn cao so với nhiên liệu hóa thạch. Các công cụ như bảo lãnh, tài trợ ưu đãi và chia sẻ rủi ro tỷ giá (từ các mô hình FAST-P của Singapore và GIFT City) sẽ giúp giảm chi phí vốn, thu hút vốn tư nhân và các nhà đầu tư quốc tế.

Thứ tư, minh bạch và các tiêu chuẩn đánh giá (MRV) là yếu tố then chốt. Hệ thống Đo lường, Báo cáo và Xác minh (MRV) là yếu tố then chốt để chứng minh hiệu quả giảm phát thải của các dự án hydro xanh. Việc thiết lập các tiêu chuẩn này sẽ giúp các dự án hydro tiếp cận được các nguồn vốn xanh và tín chỉ carbon quốc tế.

Cuối cùng, các sản phẩm và nền tảng ưu tiên mà FiinGroup đề xuất, bao gồm nền tảng tài chính hỗn hợp, cơ sở chuẩn bị dự án, và khuôn khổ tài chính chuyển đổi, có thể được sử dụng để thiết kế các sản phẩm tài chính cho hydro xanh. FiinGroup, với vai trò là đối tác chiến lược của S&P Global và là đơn vị tiên phong trong xác nhận bên ngoài tại Việt Nam, có thể đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng hệ sinh thái này. VAHC sẽ tìm kiếm hợp tác với các tổ chức như FiinGroup và các đối tác quốc tế để thúc đẩy phát triển các công cụ tài chính cho ngành hydro xanh tại Việt Nam.