Cuộc đua hydro xanh 2030 và vị thế của Việt Nam
Ngày 10 tháng 7 năm 2026 | Annie Nguyễn
Phân tích của Tiến sĩ Sachin Giri, Nhà điện hóa học, hơn 10 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực hydro xanh và giảm thiểu CO₂ từ Viện Công nghệ Ấn Độ, Bombay.về cuộc đua sản xuất hydro xanh với chi phí thấp đã xác định các quốc gia dẫn đầu tiềm năng đến năm 2030: Saudi Arabia, Australia, Chile, Ấn Độ, Trung Quốc, UAE, Morocco, Namibia, Brazil và Oman. Các quốc gia này sở hữu sự kết hợp của chi phí điện tái tạo cực thấp, nguồn tài nguyên năng lượng tái tạo xuất sắc và tham vọng xuất khẩu chiến lược.
Vị thế và tiềm năng của Việt Nam trong cuộc đua hydro
Mặc dù không xuất hiện trong danh sách các ứng viên hàng đầu, Việt Nam sở hữu những lợi thế đáng kể để tham gia cuộc đua này. Hai cột mốc chính sách quan trọng vừa được thiết lập đã tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển hydro xanh.
Thứ nhất, hydro xanh chính thức được đưa vào danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/4/2026, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 . Các "Hệ thống sản xuất, lưu trữ, vận chuyển và phân phối hydro xanh và nhiên liệu sinh học" hiện nằm trong danh mục ưu tiên, mở ra cơ hội tiếp cận các cơ chế hỗ trợ và ưu đãi đầu tư từ nhà nước.
Thứ hai, sàn giao dịch carbon quốc gia chính thức vận hành từ ngày 29/6/2026 . Đi kèm với đó là Nghị định 112/2026/NĐ-CP về chuyển nhượng tín chỉ carbon quốc tế, cho phép các dự án hydro xanh và amoniac xanh được chuyển nhượng tối đa 90% số tín chỉ carbon tạo ra ra thị trường quốc tế . Đây là một lợi thế cạnh tranh đặc biệt, biến tín chỉ carbon thành một lớp doanh thu chiến lược cho các dự án hydro .
Lợi thế cạnh tranh khác của Việt Nam
Bên cạnh những lợi thế về chính sách, Việt Nam còn có:
-
Chi phí sản xuất hydro xanh ở mức cạnh tranh: Theo các nghiên cứu của VAHC, với giả định giá carbon 10-15 USD/tCO₂, hydro có thể trở nên trung hòa về chi phí hoặc thậm chí tiết kiệm chi phí khi được triển khai thông qua đồng đốt và các cấu trúc hợp đồng chia sẻ carbon .
-
Nhu cầu công nghiệp khử carbon nội địa lớn: Ngành thép, xi măng và nhiệt điện than có nhu cầu giảm phát thải mạnh mẽ. Các doanh nghiệp như Hòa Phát Dung Quất đã hợp tác với GIZ và các chuyên gia năng lượng để thúc đẩy chuyển đổi năng lượng và ứng dụng hydro, CCUS .
Thách thức và lộ trình phát triển
Thách thức chính bao gồm giảm chi phí sản xuất hydro xanh (hiện ở mức 3,7-6 USD/kg), hoàn thiện khung pháp lý và chứng nhận hydro xanh phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế, và đầu tư hạ tầng vận chuyển, lưu trữ.
Việt Nam đặt mục tiêu trở thành trung tâm xuất khẩu năng lượng sạch của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Để thành công, Việt Nam cần tích hợp lợi thế về chi phí điện tái tạo thấp, chiến lược xuất khẩu tín chỉ carbon (90%) và các dự án tiên phong của Petrovietnam để rút kinh nghiệm. Những yếu tố này cùng với hydro được công nhận là công nghệ chiến lược sẽ giúp Việt Nam thu hút đầu tư nước ngoài và rút ngắn thời gian hoàn thiện hệ sinh thái hydro xanh.
