Bộ Đất đai, Hạ tầng, Giao thông và Du lịch Nhật Bản xem xét cải cách chế độ kỹ sư xây dựng, nghiên cứu khả năng áp dụng cơ chế làm việc theo nhóm

Ngày 16/02/2026 | Mục Hành chính – Hiệp hội

Bộ Đất đai, Hạ tầng, Giao thông và Du lịch Nhật Bản (MLIT) đã bắt đầu triển khai hoạt động khảo sát và nghiên cứu nhằm xem xét sửa đổi chế độ kỹ sư theo Luật Kinh doanh Xây dựng. Bộ sẽ điều tra thực trạng các công việc mà kỹ sư đang đảm nhiệm ngoài phạm vi quy định pháp luật, cũng như đặc thù quản lý thi công theo từng phân ngành, từ đó đánh giá tính phù hợp của chế độ bố trí kỹ sư chuyên trách hiện hành. Đồng thời, khả năng áp dụng cơ chế quản lý thi công theo “mô hình nhóm” với nhiều kỹ sư cùng phụ trách cũng sẽ được xem xét.

Khảo sát dự kiến được thực hiện thông qua bảng hỏi gửi tới Liên đoàn toàn quốc các Hiệp hội Kỹ sư Quản lý Thi công Công trình Dân dụng, các tổ chức ngành xây dựng lớn ở cả phía nhà thầu chính và thầu phụ, cùng các doanh nghiệp thành viên. Kinh phí liên quan đã được đưa vào dự toán ngân sách năm tài khóa 2026.

Đối mặt nguy cơ đứt gãy nguồn nhân lực

Theo đánh giá của MLIT, tại nhiều địa phương, đặc biệt là khu vực nông thôn, số lượng lao động trẻ trong ngành xây dựng đang suy giảm, dẫn tới nguy cơ gián đoạn chuyển giao kỹ thuật và gia tăng phụ thuộc vào lực lượng kỹ sư cao tuổi. Trước những thay đổi trong cấu trúc xã hội, Bộ nhận định việc chuyển đổi sang một chế độ kỹ sư “hợp lý hơn và tạo được sự đồng thuận cao hơn” là nhiệm vụ cấp bách.

Làm rõ vai trò thực tế của kỹ sư tại công trường

Bước đầu tiên sẽ là khảo sát thực tế vai trò của kỹ sư tại công trường. Ngoài các nhiệm vụ được luật định như lập kế hoạch thi công, quản lý tiến độ và chất lượng, Bộ cho rằng kỹ sư còn tham gia vào nhiều công việc đa dạng và có tính chuyên môn cao như quản lý môi trường, an toàn lao động, phòng chống thiên tai, điều chỉnh thiết kế…

Trên cơ sở làm rõ thực trạng này, Chính phủ sẽ xem xét các biện pháp cụ thể nhằm giúp xã hội ghi nhận đúng giá trị của kỹ sư xây dựng, qua đó nâng cao vị thế nghề nghiệp và cải thiện chế độ đãi ngộ.

Xem xét lại chế độ bố trí chuyên trách

Một nội dung trọng tâm khác là rà soát chế độ yêu cầu bố trí kỹ sư giám sát hoặc kỹ sư phụ trách chuyên trách đối với các công trình quy mô nhất định. Hiện nay, ngoại trừ lĩnh vực xây dựng tổng hợp công trình kiến trúc, các phân ngành còn lại đều áp dụng cùng một tiêu chuẩn bố trí. Bộ sẽ đánh giá tính hợp lý của cách tiếp cận đồng loạt này.

Trong bối cảnh thiếu hụt nhân lực và đa dạng hóa hình thức làm việc, Bộ cũng sẽ nghiên cứu phương án bố trí linh hoạt hơn. Theo “Sổ tay vận hành chế độ kỹ sư giám sát” hiện hành, việc bố trí “một kỹ sư phụ trách” được xem là lý tưởng. Tuy nhiên, trên nguyên tắc bảo đảm thi công phù hợp quy chuẩn, khảo sát lần này sẽ làm rõ liệu mô hình quản lý theo nhóm có thể mang lại hiệu quả cao hơn hay không.

Xây dựng hệ thống tích lũy dữ liệu thành tích thi công

Ngoài ra, Bộ cũng cân nhắc xây dựng cơ chế thu thập và tích lũy thông tin về thành tích quản lý thi công của kỹ sư trong cả công trình công và tư. Trong bối cảnh thị trường lao động ngày càng linh hoạt, hệ thống này sẽ là nền tảng để đánh giá năng lực kỹ sư một cách khách quan và phù hợp.

Các cơ chế hiện có như cơ sở dữ liệu thông tin thành tích công trình CORINS và Hệ thống Nâng cao Nghề nghiệp Xây dựng (CCUS) sẽ được tham khảo trong quá trình thiết kế hệ thống mới.