Ba chuyên gia hàng đầu Hàn Quốc ra mắt sách “Kinh tế Hydro”: Hydro là chất mang năng lượng tất yếu cho xã hội trung hòa carbon
Annie Nguyễn
HÀN QUỐC, 25/05/2026 – Bộ ba giáo sư Lee Min‑hwan (Đại học California, Merced), Yoon Yong‑jin (KAIST) và Lee Won‑young (Đại học Sungkyunkwan) – những học giả cùng tốt nghiệp tiến sĩ ngành Cơ khí tại Đại học Stanford – vừa cho ra mắt cuốn sách “Kinh tế Hydro” (Hydrogen Economy) , một công trình tổng hợp toàn diện về công nghệ, chính sách, thị trường và hệ sinh thái của năng lượng hydro, được viết dưới góc nhìn dễ hiểu cho cả người không chuyên.
Cuốn sách dày gần 300 trang, xuất bản lần đầu tháng 2/2022 và tái bản nhiều lần, hiện được xem như “kim chỉ nam” cho các nhà hoạch định chính sách, nhà đầu tư và sinh viên muốn nắm bắt xu thế chuyển dịch năng lượng toàn cầu.
Hydrogen – “chìa khóa cuối cùng” để đạt net‑zero
Trong bối cảnh thế giới đang trải qua ba cuộc khủng hoảng hành tinh (biến đổi khí hậu, suy giảm đa dạng sinh học và ô nhiễm), các tác giả khẳng định: hydro không phải là một lựa chọn, mà là điều kiện tất yếu để đạt được mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào giữa thế kỷ. Lý do nằm ở đặc tính của năng lượng tái tạo – điện gió và mặt trời – vốn không ổn định và không thể lưu trữ lâu dài. Hydro, với vai trò chất mang năng lượng (energy carrier) , cho phép chuyển hóa điện dư thừa thành khí đốt sạch, lưu trữ hàng tháng, vận chuyển xuyên lục địa và sử dụng cho nhiều lĩnh vực từ công nghiệp nặng đến giao thông.
Các tác giả nhấn mạnh: “Mặt trời – nguồn năng lượng của mọi sự sống – phần lớn được cấu thành từ hydro. Trên Trái Đất, hydro tồn tại trong nước, chiếm 70% bề mặt. Nhưng để khai thác hydro sạch, chúng ta cần vượt qua những rào cản về chi phí, hạ tầng và nhận thức.”
Ba tác giả – ba góc nhìn đa chiều
Ba giáo sư đều có thời gian nghiên cứu dài hạn tại Mỹ và trở về Hàn Quốc dẫn dắt các phòng thí nghiệm về pin nhiên liệu, điện phân nước và hệ thống năng lượng xanh.
-
Lee Min‑hwan (Đại học California, Merced) là chuyên gia về pin nhiên liệu nhiệt độ cao, từng nhận giải NSF CAREER Award danh giá. Ông cũng có kinh nghiệm làm tư vấn quản lý tại A.T. Kearney và kỹ sư phần mềm, mang đến góc nhìn liên ngành giữa kỹ thuật và kinh doanh.
-
Yoon Yong‑jin (KAIST) từng giảng dạy tại Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore) và là người sáng lập nhiều công ty khởi nghiệp về công nghệ. Ông đặc biệt quan tâm đến thương mại hóa công nghệ và thiết kế tư duy (design thinking) cho xã hội hydro.
-
Lee Won‑young (Đại học Sungkyunkwan) sau thời gian nghiên cứu sau tiến sĩ tại MIT, tập trung vào các hệ thống lưu trữ và chuyển đổi năng lượng, bao gồm pin nhiên liệu và điện phân nước. Ông nhận giải thưởng nhà nghiên cứu trẻ ngành nhiệt công học của Hiệp hội Kỹ sư Cơ khí Hàn Quốc.
Nội dung chính: Từ “hydro xám” đến “xã hội amoniac”
Cuốn sách được chia làm bốn phần, mỗi phần giải đáp một câu hỏi lớn:
Phần 1 – Tại sao hydro là yếu tố trung gian thiết yếu của tương lai?
Các tác giả phân tích hiện tượng nóng lên toàn cầu, thuế carbon, cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU, và sự trỗi dậy của phong trào RE100. Họ chỉ ra rằng năng lượng tái tạo không thể thay thế hoàn toàn nhiên liệu hóa thạch nếu thiếu một phương pháp lưu trữ quy mô lớn. Thủy điện tích năng và khí nén có giới hạn địa lý, pin thì quá đắt và nặng cho lưu trữ mùa. Hydro, với khả năng chuyển đổi qua lại với điện (qua điện phân và pin nhiên liệu), mật độ năng lượng trên trọng lượng cao gấp 100 lần pin lithium‑ion, chính là giải pháp duy nhất.
Phần 2 – Hydro được sử dụng ở đâu?
Cuốn sách dành nhiều trang để so sánh xe điện hydro (FCEV) vs. xe điện pin (BEV) . Kết luận: không có “người thắng tuyệt đối”. Xe con, xe gia đình phù hợp với pin, nhưng xe tải hạng nặng, xe buýt, tàu hỏa, tàu thủy và máy bay lại có lợi thế rõ ràng về hydro nhờ thời gian nạp ngắn (3‑5 phút) và trọng lượng hệ thống nhẹ hơn nhiều. Đặc biệt, xe nâng tại kho logistics của Walmart, Amazon đã chuyển hàng loạt sang hydro vì năng suất cao hơn.
Ngoài giao thông, hydro còn đóng vai trò quan trọng trong sản xuất amoniac (phân bón), luyện thép xanh (thay than bằng hydro), và nhiên liệu tổng hợp e‑fuel cho ngành hàng không.
Phần 3 – Sản xuất, lưu trữ và vận chuyển hydro
Đây là phần kỹ thuật nhưng được trình bày dễ hiểu. Các tác giả giải thích màu sắc của hydro: xám (grey) – từ khí tự nhiên, phát thải CO₂; xanh lam (blue) – tương tự nhưng kèm thu giữ carbon; xanh lục (green) – điện phân nước từ năng lượng tái tạo; và turquoise – nhiệt phân methane tạo ra carbon rắn.
Một điểm đáng chú ý là amoniac (NH₃) được đề xuất như chất mang hydro lý tưởng cho vận chuyển đường dài, vì amoniac lỏng ở nhiệt độ ‑33°C (dễ hơn nhiều so với hydro lỏng ‑253°C) và đã có hạ tầng sẵn. Các tác giả dự báo “xã hội amoniac” có thể song hành cùng “xã hội hydro” trong thập kỷ tới.
Phần 4 – Xã hội hydro sẽ đến như thế nào?
Phần cuối thảo luận về những hiểu lầm phổ biến (hydro có nguy cơ nổ không? – thực tế an toàn hơn xăng vì thoát lên cao nhanh) và chiến lược của các quốc gia: Mỹ với mục tiêu “Hydrogen Shot” đưa giá hydro xanh xuống 1 USD/kg vào 2030; EU tập trung vào “sector coupling” và hydro xanh; Nhật Bản dẫn đầu nhập khẩu hydro hóa lỏng từ Úc; Trung Quốc đặt mục tiêu 1 triệu xe hydro vào 2030; Hàn Quốc ban hành Luật Hydro đầu tiên trên thế giới (2020) và lên kế hoạch 27,9 triệu tấn hydro sạch vào 2050.
Các tác giả cũng điểm danh những “người chơi” chính: từ Hyundai Motor, Toyota đến các nhà sản xuất điện phân (Nel, ITM Power, Plug Power), các công ty hóa lỏng (Linde, Air Liquide) và các tập đoàn Hàn Quốc (SK, POSCO, Hyosung, Lotte, GS) đang đầu tư hàng chục nghìn tỷ won vào chuỗi giá trị hydro.
Lời khuyên cho Việt Nam và các nước đang phát triển
Mặc dù cuốn sách lấy bối cảnh Hàn Quốc – một nước nhập khẩu năng lượng, nhưng các bài học có thể áp dụng cho Việt Nam. Các tác giả nhấn mạnh: “Các nước nghèo tài nguyên tái tạo không thể tự sản xuất hydro xanh với giá rẻ; họ cần hợp tác quốc tế để nhập khẩu hydro dưới dạng amoniac hoặc LOHC, đồng thời phát triển ngành ứng dụng (xe tải, pin nhiên liệu tĩnh) để tạo thị trường nội địa.”
Cuốn sách cũng cảnh báo không nên kỳ vọng quá nhanh: “Giống như bong bóng pin nhiên liệu năm 2000 đã vỡ, hiện nay hydro đang ở giai đoạn đầu của một chu kỳ tăng trưởng bền vững, nhưng vẫn cần 10‑15 năm nữa để đạt được quy mô thực sự.”
Đánh giá và tầm ảnh hưởng
“Kinh tế Hydro” nhận được lời khen từ nhiều chuyên gia: Chủ tịch KAIST Lee Kwang‑hyung cho rằng cuốn sách là “kim chỉ nam hữu ích để hiểu mô hình năng lượng đang thay đổi nhanh chóng”; Giáo sư Seoul National University Cha Seok‑won đánh giá cuốn sách “trình bày có hệ thống và dễ hiểu”; chuyên viên phân tích Eugene Investment & Securities Han Byung‑hwa nói: “Chỉ với một cuốn sách này, người đọc có thể có kiến thức cơ bản và năng lực hiểu biết sâu sắc để chuẩn bị cho thời đại hydro.”
Với những ai muốn tìm hiểu về “thời đại hydro” – một cuộc cách mạng năng lượng đang diễn ra – đây là điểm khởi đầu không thể bỏ qua.
*Nguồn: Max Education (Max Media), xuất bản lần thứ 5 ngày 7/6/2024*
Vui lòng liên hệ Tiến sĩ Cao Thúy Oanh, Trưởng Bộ phận R&D của VAHC theo email để biết cách mua sách: bachy2024@gmail.com
