Nhật Bản mở rộng “ngoại giao hydrogen”: gói vay năng lượng cho Nam Phi và chiến lược xuất khẩu ammonia

09/05/2026
Annie Nguyễn

Theo Japan Times, Nhật Bản đang đẩy mạnh một gói tín dụng và hợp tác công nghệ năng lượng với Nam Phi, tập trung vào quá trình chuyển dịch năng lượng và các giải pháp giảm phát thải carbon, trong đó nổi bật là công nghệ ammonia và hydrogen.

Khoản vay bằng đồng yên (yen-denominated loan) được thiết kế để hỗ trợ Nam Phi trong mục tiêu chuyển đổi năng lượng công bằng (Just Energy Transition), trong bối cảnh quốc gia này vẫn phụ thuộc lớn vào than đá cho sản xuất điện.

1. Hydrogen và ammonia trở thành công cụ ngoại giao năng lượng

Điểm đáng chú ý trong gói hợp tác là việc Nhật Bản thúc đẩy công nghệ đốt đồng nhiên liệu ammonia (ammonia co-firing) tại các nhà máy điện than của Nam Phi. Công nghệ này cho phép:

• Trộn ammonia với than trong quá trình đốt

• Giảm phát thải CO₂ mà không cần thay thế hoàn toàn nhà máy hiện hữu

• Tận dụng hạ tầng điện than sẵn có

Đây được xem là giải pháp “chuyển tiếp” giúp các quốc gia phụ thuộc than có thể giảm phát thải mà không gây gián đoạn hệ thống điện.

Japan Bank for International Cooperation và các tổ chức tài chính Nhật đóng vai trò quan trọng trong cấu trúc tài trợ này, kết hợp giữa vốn vay ưu đãi và chuyển giao công nghệ.

2. Hydrogen – mắt xích trung tâm trong chiến lược ammonia

Ammonia trong chiến lược của Nhật không phải sản phẩm độc lập, mà là dẫn xuất của hydrogen xanh. Quy trình bao gồm:

• Hydrogen được sản xuất từ điện tái tạo

• Kết hợp với nitơ để tạo ammonia

• Vận chuyển dễ hơn hydrogen nguyên chất

• Sau đó được sử dụng làm nhiên liệu hoặc nguyên liệu công nghiệp

Điều này giúp Nhật Bản giải quyết một vấn đề lớn: hydrogen khó vận chuyển đường dài, trong khi ammonia có thể sử dụng hạ tầng logistics hiện có.

3. Nam Phi – điểm đến chiến lược của chuỗi hydrogen toàn cầu

Nam Phi được xem là quốc gia có tiềm năng lớn trong chuỗi hydrogen nhờ:

• Bức xạ mặt trời và gió mạnh

• Nguồn tài nguyên khoáng sản (đặc biệt là platinum group metals)

• Hệ thống điện đang chuyển dịch từ than sang năng lượng sạch

Nhật Bản không chỉ cung cấp tài chính mà còn tìm cách:

• Đảm bảo nguồn cung hydrogen và ammonia tương lai

• Tham gia xây dựng chuỗi cung ứng năng lượng sạch tại châu Phi

• Mở rộng thị trường cho doanh nghiệp Nhật trong lĩnh vực năng lượng

4. Ammonia co-firing: giải pháp chuyển tiếp hay “khóa carbon”?

Dù được quảng bá như giải pháp giảm phát thải, công nghệ ammonia co-firing cũng gây tranh luận:

• Ủng hộ: giúp giảm CO₂ nhanh mà không cần phá bỏ hạ tầng điện than

• Phản đối: có thể kéo dài vòng đời của than đá, làm chậm chuyển đổi sang năng lượng tái tạo hoàn toàn

Tuy nhiên, trong thực tế của các nền kinh tế đang phát triển như Nam Phi, đây được xem là giải pháp “thực dụng” để đảm bảo an ninh năng lượng.

5. Nhật Bản: xuất khẩu mô hình hydrogen + tài chính + công nghệ

Chiến lược của Nhật không chỉ là viện trợ, mà là gói tổng hợp gồm 3 lớp:

• Tài chính (yen loan, JICA, ngân hàng phát triển)

• Công nghệ (ammonia, hydrogen, retrofit nhà máy điện)

• Chuỗi công nghiệp (thiết bị, turbine, logistics năng lượng)

Điều này biến hydrogen thành một công cụ ngoại giao công nghiệp, không chỉ là công nghệ khí hậu.

6. Kết luận: hydrogen trở thành công cụ địa chính trị năng lượng

Gói hợp tác Nhật – Nam Phi cho thấy một xu hướng rõ ràng:

• Hydrogen không còn là câu chuyện công nghệ đơn thuần

• Mà đã trở thành công cụ định hình quan hệ kinh tế – năng lượng quốc tế

Trong mô hình này, Nhật Bản vừa:

• Hỗ trợ chuyển dịch năng lượng toàn cầu

• Vừa mở rộng ảnh hưởng công nghiệp trong chuỗi cung ứng hydrogen và ammonia

Japan expands hydrogen diplomacy through energy loan and ammonia technology partnership with South Africa

09/05/2026
Annie Nguyễn

According to The Japan Times, Japan is advancing a yen-denominated energy loan and technology cooperation package with South Africa, focusing on energy transition support and low-carbon solutions, particularly hydrogen and ammonia-based technologies.

The initiative is part of South Africa’s Just Energy Transition, as the country remains heavily dependent on coal-fired power generation.

1. Hydrogen and ammonia as diplomatic energy tools

A key component of the partnership is Japan’s promotion of ammonia co-firing technology, which blends ammonia with coal in thermal power plants to reduce CO₂ emissions without fully replacing existing infrastructure.

Japan Bank for International Cooperation plays a central role in structuring the financing mechanism, combining concessional lending with technology transfer.

2. Hydrogen as the foundation of ammonia strategy

Ammonia is positioned as a hydrogen carrier, produced through:

• Renewable-based hydrogen production

• Conversion into ammonia for easier transport

• Utilisation in power generation and industrial applications

This approach solves one of hydrogen’s key limitations: transport and storage complexity over long distances.

3. South Africa as a strategic hydrogen hub

South Africa is considered a promising hub due to:

• High solar and wind potential

• Large mineral reserves, including platinum group metals

• Ongoing power sector restructuring

Japan’s engagement therefore serves both:

• Clean energy transition support

• Long-term supply chain positioning for hydrogen and ammonia

4. The debate: transition tool or carbon lock-in risk

While ammonia co-firing is promoted as a transitional decarbonisation solution, critics argue it may:

• Extend the lifespan of coal infrastructure

• Delay full renewable energy deployment

Nevertheless, for coal-dependent economies, it is often viewed as a pragmatic bridge solution.

5. Japan’s broader hydrogen export strategy

Japan’s approach integrates:

• Financial instruments (yen loans, JICA funding)

• Industrial technology (hydrogen, ammonia systems)

• Supply chain expansion (equipment, shipping, energy systems)

This reflects a broader strategy of using hydrogen as a geoeconomic and industrial diplomacy tool, not just a climate technology.

6. Conclusion: hydrogen as geopolitical energy infrastructure

The Japan–South Africa partnership illustrates a structural shift:

• Hydrogen is becoming a tool of international energy diplomacy

• Ammonia is emerging as the practical carrier for global hydrogen trade

• Energy transition is increasingly linked with industrial strategy and geopolitical positioning

Japan is positioning itself not only as a supporter of decarbonisation, but also as a key architect of the emerging hydrogen-based energy order.