Nghiên Cứu Đánh Giá Quỹ Đổi Mới Sáng Tạo Của EU: Cơ Hội Và Thách Thức Cho Ngành Hydro Tái Tạo
Annie Nguyễn
*03/08/2026*
Ủy ban Châu Âu vừa công bố Nghiên cứu Đánh giá Hoạt động của Quỹ Đổi mới Sáng tạo (Innovation Fund), cung cấp một bức tranh toàn diện về hiệu quả của quỹ này kể từ khi ra mắt vào năm 2020 và đánh giá liệu nó có đang đi đúng hướng hỗ trợ các mục tiêu trung hòa khí hậu của Liên minh châu Âu hay không.
Quy mô và tác động của Quỹ Đổi mới Sáng tạo
Quỹ Đổi mới Sáng tạo, được tài trợ từ doanh thu bán đấu giá quota phát thải trong khuôn khổ Hệ thống Giao dịch Khí thải EU (EU ETS), được kỳ vọng sẽ huy động khoảng 40 tỷ euro đến năm 2030 và là một trong những công cụ tài chính hàng đầu của EU để triển khai các công nghệ carbon thấp đổi mới.
Các ngành công nghiệp năng lượng, hóa chất, xi măng và các ngành sử dụng nhiều năng lượng khác chiếm tỷ trọng đáng kể trong cả các khoản tài trợ được trao và lượng giảm phát thải khí nhà kính dự kiến. Hơn một nửa số dự án được tài trợ thuộc các lĩnh vực thâm dụng năng lượng, trong đó 29 dự án hydro và 21 dự án hóa chất là các nhóm lớn nhất.
Đấu thầu cạnh tranh của Ngân hàng Hydro Châu Âu
Kể từ năm 2023, các cuộc đấu thầu cạnh tranh đã bổ sung cho cơ chế tài trợ truyền thống thông qua Ngân hàng Hydro Châu Âu (European Hydrogen Bank). Trong cuộc đấu thầu IF23, 132 hồ sơ dự thầu từ 17 quốc gia đã được nộp, gấp gần 13 lần số lượng dự kiến. Sáu dự án được chọn, dự kiến sản xuất tới 1,52 triệu tấn hydro tái tạo và tránh phát thải hơn 10 triệu tấn CO2 trong mười năm vận hành đầu tiên.
Cuộc đấu thầu IF24 ghi nhận 61 hồ sơ từ 11 quốc gia. Mười hai dự án được chọn theo chủ đề chung và ba dự án theo chủ đề hàng hải, cho thấy sự quan tâm của thị trường vẫn tiếp tục dù tỷ lệ đăng ký giảm khi cơ chế trưởng thành.
Những thách thức lớn đối với các dự án hydro
Mặc dù vậy, báo cáo cũng chỉ ra những thách thức đáng kể mà các dự án hydro đang phải đối mặt. Thị trường tiêu thụ yếu là một rào cản lớn. Các cuộc phỏng vấn với các bên liên quan cho thấy hydro tái tạo và nhiên liệu bền vững tiếp tục gặp khó khăn với thị trường tiêu thụ và nhu cầu tăng trưởng chậm hơn dự kiến.
Sự chậm trễ trong chuyển đổi Chỉ thị Năng lượng Tái tạo (RED III) sang luật pháp quốc gia cũng tạo ra sự không chắc chắn về quy định, cản trở khả năng tiếp cận tài chính dự án. Báo cáo của Kiểm toán viên Châu Âu cũng chỉ ra rằng mặc dù quỹ có tiềm năng lớn, việc giải ngân vốn còn chậm. Đến cuối tháng 6 năm 2025, chỉ có 332 triệu euro thực tế được giải ngân cho các dự án, chiếm chưa đến 1% tổng ngân sách dự kiến. Khoảng một trong năm dự án đã bị hủy hoặc chấm dứt trước khi đi vào hoạt động.
Khuyến nghị và triển vọng
Báo cáo nhấn mạnh rằng hỗ trợ tài chính đơn thuần là chưa đủ. Khung pháp lý ổn định và nhu cầu thị trường mạnh mẽ hơn cũng quan trọng không kém để đẩy nhanh việc triển khai hydro tái tạo. Các kiểm toán viên khuyến nghị cần có các ưu tiên chiến lược rõ ràng, đánh giá dự án thực tế hơn và cải thiện kế hoạch ngân sách để cho phép giải ngân vốn nhanh hơn. Những bài học kinh nghiệm này có giá trị để cải thiện Quỹ Đổi mới Sáng tạo và định hình Quỹ Cạnh tranh Châu Âu mới trong tương lai.
