Lubmin: Dự án hydrogen hoàn chỉnh nhưng thiếu máy điện phân – Bài toán hệ thống của châu Âu

Ngày: 2 tháng 8, 2026

By Annie Nguyễn

Lubmin, một trong những dự án hydrogen tiên tiến nhất châu Âu, đã có đầy đủ các yếu tố: kết nối đường ống 400 km đã được nạp hydrogen, công suất nhập khẩu, điện gió ngoài khơi, khách hàng công nghiệp, logistics cảng biển, chứng nhận RFNBO, nhà phát triển và nhà đầu tư. Tuy nhiên, máy điện phân vẫn chưa được xây dựng.

Tại sao một dự án hoàn chỉnh về mặt hạ tầng lại không thể triển khai? Theo Horst Broich, nguyên nhân là các cuộc đấu giá của EU chỉ tập trung vào một tiêu chí: hiệu quả giảm CO₂. Các dự án giành chiến thắng thường là những dự án có giá chào thầu cực thấp (thường là các nhà máy lọc dầu), đã có hạ tầng hydrogen sẵn có và tối đa hóa lượng CO₂ giảm trên mỗi euro tài trợ.

Điều này tạo ra một hệ quả: các địa điểm có hạ tầng hoàn chỉnh như Lubmin bị thiệt thòi, không phải vì kém chất lượng, mà vì cơ chế đấu giá không tính đến tính hệ thống (system relevance).

Broich đề xuất ba thay đổi để đưa các dự án như Lubmin đạt quyết định đầu tư cuối cùng (FID):

1. Đưa "tính hệ thống" thành tiêu chí xét duyệt: Các dự án tại vị trí chiến lược (kết nối đường ống, điện gió ngoài khơi, cụm công nghiệp) cần được ưu tiên vì chúng là xương sống của hệ thống hydrogen tương lai, tạo ra thị trường thay vì các dự án đơn lẻ.

2. Thưởng cho tính linh hoạt: Các máy điện phân có thể chạy khi điện rẻ (gió mạnh) và giảm công suất khi lưới điện quá tải, giúp ổn định hệ thống và giảm chi phí.

3. Cơ chế bảo đảm giá (CfD) với khả năng tái tài trợ sau: Bảo đảm giá tối thiểu để kích hoạt đầu tư, phần chênh lệch được tái tài trợ qua phí lưới điện, giá CO₂ hoặc hạn ngạch RFNBO – tương tự cơ chế cho mạng lưới hydrogen cốt lõi của Đức.

Theo Broich, các cơ chế hiện tại đang làm chậm quá trình phát triển hydrogen, khiến nhiều dự án đã hoàn thiện về mặt kỹ thuật nhưng không thể đạt FID. Cần thay đổi tư duy từ chỉ tập trung vào hiệu quả CO₂ sang kết hợp với các yếu tố hệ thống và linh hoạt để thực sự kích hoạt thị trường hydrogen.

Dự án Lubmin, hay còn gọi là WAL – Wasserstoff aus Lubmin (Hydrogen from Lubmin), là một trong những dự án sản xuất hydrogen xanh quy mô công nghiệp lớn nhất và có vị trí chiến lược quan trọng nhất tại Đức . Dự án là nỗ lực chung giữa nhà phát triển H2APEX và quỹ đầu tư hạ tầng Đan Mạch Copenhagen Infrastructure Partners (CIP) .

Vị trí địa lý và lợi thế hạ tầng độc đáo

Lubmin, nằm trên bờ biển Baltic, không phải là một địa điểm được chọn ngẫu nhiên. Nó sở hữu sự kết hợp độc đáo giữa hạ tầng năng lượng và khí đốt hiện có, khiến nó trở thành một trung tâm hydrogen lý tưởng .

• Kết nối năng lượng tái tạo: Dự án có kết nối trực tiếp với trạm biến áp 50Hertz và có thể tiếp cận các trang trại điện gió ngoài khơi tại Biển Baltic, cung cấp nguồn điện tái tạo cho sản xuất hydrogen xanh . Hiện đã có 1.5 GW công suất điện gió ngoài khơi được đảm bảo .

• Hạ tầng đường ống hiện hữu: Lubmin là điểm đổ bộ của các đường ống khí đốt tự nhiên Nord Stream trước đây và các đường ống OPAL, EUGAL hiện có . Điều này cho phép tái sử dụng cơ sở hạ tầng hiện có để vận chuyển hydrogen.

• Kết nối mạng lưới hydrogen cốt lõi: Dự án nằm ngay tại điểm đầu của đường ống FLOW, một trục Bắc-Nam quan trọng trong mạng lưới hydrogen cốt lõi của Đức, có chiều dài hơn 1.600 km . GASCADE đã hoàn thành việc chuyển đổi khoảng 400 km đường ống này sang vận chuyển hydrogen vào cuối năm 2025 . Dự án WAL đã ký hợp đồng đặt chỗ công suất để đảm bảo quyền bơm hydrogen vào mạng lưới này .

Quy mô và các giai đoạn phát triển

Dự án được thiết kế để mở rộng theo từng giai đoạn, với công suất lớn.

• Giai đoạn 1: Xây dựng nhà máy điện phân có công suất 100 MW, sản xuất khoảng 10.000 tấn hydrogen xanh mỗi năm . Sản xuất dự kiến bắt đầu vào năm 2028-2029 .

• Mở rộng tương lai: Công suất điện phân dự kiến sẽ được mở rộng lên đến 600 MW .

Bối cảnh thách thức: Điểm nghẽn tài chính

Mặc dù có vị trí chiến lược và cơ sở hạ tầng gần như hoàn chỉnh, WAL gặp khó khăn trong việc đạt được Quyết định Đầu tư Cuối cùng (FID). Nguyên nhân chính là do các cơ chế đấu giá của EU ưu tiên các dự án có chi phí thấp nhất trên mỗi đơn vị CO₂ giảm thải, thay vì các dự án có tính hệ thống và hạ tầng sẵn sàng như Lubmin. Điều này đặt ra câu hỏi về việc liệu các cơ chế tài trợ hiện tại có phản ánh đúng các ưu tiên chiến lược để xây dựng một nền kinh tế hydrogen bền vững hay không.