LCOH đánh lừa: Tại sao hydrogen không chỉ là vấn đề chi phí

Ngày: 1 tháng 8, 2026

By Annie Nguyễn

Chỉ số Chi phí Hydrogen Hóa lỏng (LCOH - Levelized Cost of Hydrogen) đã trở thành thước đo phổ biến để ước tính chi phí sản xuất hydrogen, nhưng sự đơn giản rõ ràng của nó che giấu những hạn chế quan trọng. Mặc dù LCOH tạo điều kiện so sánh giữa các công nghệ và địa điểm khác nhau, kết quả của nó bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi các giả định then chốt, làm phức tạp khả năng so sánh thực tế và có thể dẫn đến các quyết định không tối ưu.

Cấu trúc và hạn chế của LCOH

LCOH được tính bằng cách chiết khấu tất cả các chi phí liên quan và sản lượng hydrogen trong vòng đời dự án, sau đó chia tổng chi phí đã chiết khấu cho tổng sản lượng đã chiết khấu . Chỉ số này bao gồm ba thành phần chính: chi phí đầu tư ban đầu (CAPEX), chi phí vận hành và bảo trì (OPEX), và tổng sản lượng hydrogen trong vòng đời .

Tuy nhiên, LCOH có những hạn chế đáng kể:

• Phụ thuộc vào giả định: Kết quả LCOH bị ảnh hưởng mạnh bởi các giả định về giá điện, mức độ sử dụng tài sản, phạm vi hệ thống và chi phí vốn. Ví dụ, ở các nền kinh tế mới nổi, chi phí vốn có thể lên tới 15%, cao gấp ba lần so với các nền kinh tế tiên tiến . Sự khác biệt này làm cho việc so sánh LCOH giữa các khu vực trở nên khó khăn.

• Không phản ánh khả năng cạnh tranh thị trường: Chi phí sản xuất thấp không tự động đồng nghĩa với khả năng cạnh tranh. Các yếu tố như sự tồn tại của nhu cầu, chi phí vốn, môi trường pháp lý và lượng phát thải trong toàn bộ vòng đời đều là những yếu tố quyết định cho sự áp dụng hydrogen trên thị trường.

• Không tích hợp các yếu tố ngoại lai: LCOH không phản ánh các tác động môi trường và xã hội (externalities), do đó có thể dẫn đến các phân tích phiến diện hoặc các quyết định không tối ưu.

Chi phí điện là yếu tố chi phối

Điện năng chiếm từ 60% đến 70% tổng chi phí sản xuất hydrogen xanh . Điều này có nghĩa là ngay cả khi chi phí máy điện phân giảm một nửa, giá hydrogen sẽ thay đổi rất ít trừ khi điện trở nên gần như miễn phí và có sẵn liên tục . Các nghiên cứu cho thấy điện năng và tỷ lệ sử dụng thiết bị là hai yếu tố có ảnh hưởng mạnh nhất đến LCOH .

Theo Hydrogen Europe, việc cải thiện hiệu suất điện phân thêm 1 kWh/kg có tác động giảm chi phí tương đương với việc cắt giảm chi phí stack khoảng 120 USD/kW, minh họa cho thấy giá thiết bị đóng vai trò nhỏ hơn nhiều so với tiêu thụ năng lượng .

Khả năng học hỏi và áp dụng công nghệ

Không giống như pin mặt trời (với tỷ lệ học hỏi 20-24% mỗi lần nhân đôi công suất) hay pin lithium-ion (khoảng 19%), máy điện phân có tỷ lệ học hỏi thấp hơn nhiều, khoảng 10-15% . Lý do là máy điện phân là các hệ thống phức tạp với nhiều hệ thống con hóa học, cơ khí và nhiệt, thường được chế tạo với số lượng nhỏ và tùy chỉnh cho từng địa điểm .

Rào cản về vật liệu và hạ tầng

• Vật liệu khan hiếm: Máy điện phân PEM phụ thuộc vào iridium, một kim loại cực kỳ khan hiếm với sản lượng toàn cầu chỉ vài tấn mỗi năm . Điều này hạn chế khả năng mở rộng và giảm chi phí.

• Chi phí phân phối và lưu trữ: Khác với pin mặt trời hay pin, hydrogen phải được nén, hóa lỏng hoặc liên kết hóa học để vận chuyển và lưu trữ. Mỗi bước đều tiêu tốn năng lượng và chi phí. Bộ Năng lượng Hoa Kỳ báo cáo rằng việc vận chuyển và phân phối hydrogen thường tốn thêm 8-11 USD/kg, tương đương với chi phí sản xuất .

Chi phí vốn và tài chính

Chi phí vốn cao là rào cản lớn đối với các dự án hydrogen, đặc biệt ở các nước đang phát triển. Các nghiên cứu cho thấy việc tăng WACC từ 6% lên 10% có thể làm tăng LCOH lên 30-40% . Ở các nền kinh tế mới nổi, chỉ 0,5% các dự án hydrogen đã thu hút được vốn đầu tư, so với 9% ở các nước phát triển .

Kết luận

LCOH là một công cụ hữu ích nhưng không phản ánh toàn bộ bức tranh về tính khả thi và cạnh tranh của hydrogen. Chi phí điện, khả năng học hỏi công nghệ, rào cản vật liệu, hạ tầng phân phối và chi phí vốn là những yếu tố then chốt cần được xem xét đồng bộ. Để hydrogen thực sự trở thành một lựa chọn cạnh tranh, cần có sự kết hợp của cải tiến công nghệ, chính sách hỗ trợ ổn định, và giảm chi phí vốn . LCOH không phải là thước đo duy nhất quyết định sự thành công của một dự án hydrogen, và việc tập trung quá mức vào nó có thể dẫn đến các quyết định đầu tư sai lầm.