Không phải "than đá hay năng lượng tái tạo" – Chính sách năng lượng cần phân tích định lượng

Ngày: 01 tháng 6 năm 2026 – Annie Nguyễn

Hiệp hội Xúc tiến Đối sánh Theo giờ (Hourly Matching Promotion Council - HMPC) hiện đang có mặt tại Bangkok, nơi các bên liên quan đang thảo luận về tương lai của cơ chế đối sánh theo giờ (hourly matching) tại Thái Lan. Cùng lúc đó, một chủ đề xuất hiện lặp đi lặp lại ở cả Thái Lan và Nhật Bản.

Các quốc gia nên đẩy nhanh việc triển khai năng lượng tái tạo, hay nên duy trì các nhà máy nhiệt điện để tăng cường an ninh năng lượng?

Vấn đề nằm ở chỗ: cuộc tranh luận này bắt đầu từ một tiền đề sai lầm.

Hệ thống năng lượng không được xây dựng dựa trên hệ tư tưởng. Chúng được xây dựng dựa trên sự tối ưu hóa.

Không thể phủ nhận rằng năng lượng tái tạo đóng vai trò quan trọng trong việc giảm nhập khẩu nhiên liệu và phát thải carbon. Đồng thời, cả Thái Lan và Nhật Bản hiện tại đều chưa thể chỉ dựa vào năng lượng tái tạo trong mọi giờ của mỗi ngày nếu không có các khoản đầu tư đáng kể vào lưu trữ, truyền tải, nhu cầu linh hoạt và công suất dự phòng.

Ngược lại, việc duy trì sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch một cách vô thời hạn sẽ khiến cả hai quốc gia đối mặt với biến động giá nhiên liệu, rủi ro địa chính trị và những thách thức dài hạn trong việc khử carbon.

Câu hỏi thực sự không phải là: "Than đá hay năng lượng tái tạo?"

Câu hỏi thực sự là: "Sự kết hợp nào giữa các nguồn tài nguyên giúp giảm thiểu phát thải, giảm thiểu chi phí và tối đa hóa độ tin cậy?"

Để trả lời câu hỏi đó, các nhà hoạch định chính sách cần một khuôn khổ có khả năng đánh giá đồng thời ba biến số:

• Phát thải carbon

• Chi phí hệ thống

• An ninh năng lượng

Các biến số này thường di chuyển theo các hướng khác nhau.

Phát thải thấp hơn có thể làm tăng chi phí.
An ninh cao hơn có thể yêu cầu công suất bổ sung.
Chi phí thấp hơn có thể làm tăng sự phụ thuộc vào nhiên liệu.

Thách thức là tối ưu hóa cả ba yếu tố cùng một lúc, thay vì chỉ tối đa hóa một yếu tố duy nhất.

Đây về cơ bản là một bài toán định lượng.

Tương lai của quy hoạch năng lượng cần được thúc đẩy ít hơn bởi các câu chuyện chính trị và nhiều hơn bởi các mô hình minh bạch có khả năng đánh giá các sự đánh đổi giữa nhiều mục tiêu.

Cuộc tranh luận không nên là về việc lựa chọn công nghệ.

Nó nên là về việc lựa chọn kết quả.

Tác giả: Naoki Sakai – CEO của Hourly Matching Japan Co., Ltd. & D- Sharing Co., Ltd., Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến Đối sánh Theo giờ (HMPC).

*Nguồn: Bài đăng trên LinkedIn/Substack ngày 1 tháng 6 năm 2026.*