Khoảng cách chi phí hydro xanh: Việt Nam đứng ở đâu trong cuộc đua?

Khoảng cách chi phí hydro xanh: Việt Nam đứng ở đâu trong cuộc đua?
Ngày 10 tháng 7 năm 2026 | Annie Nguyễn

Phân tích của chuyên gia Gyanendra Pratap Singh đã chỉ ra một thực tế đáng chú ý: cùng một công nghệ điện phân, nhưng chi phí sản xuất hydro xanh tại các địa điểm khác nhau trên thế giới chênh lệch tới 17 USD/kg — từ mức thấp nhất 3,24 USD/kg tại Trung Quốc đến 20,10 USD/kg tại Hàn Quốc. Những con số này cho thấy, chi phí sản xuất hydro xanh phụ thuộc rất lớn vào yếu tố địa lý: các quốc gia có nguồn năng lượng mặt trời dồi dào và chi phí đầu tư thấp đang dẫn đầu, trong khi những nước phụ thuộc vào điện gió hoặc có chi phí vốn cao vẫn đang chật vật.

Singh chỉ ra ba điểm quan trọng: (i) năng lượng mặt trời có lợi thế hơn gió về chi phí; (ii) chi phí vốn (CAPEX) là yếu tố chi phối lớn thứ hai; và (iii) địa lý vẫn là yếu tố quyết định—ít nhất là cho đến khi chi phí tài chính và thiết bị điện phân giảm sâu hơn. Các nước nằm trong "vành đai nắng" như Trung Quốc, Ấn Độ, Saudi Arabia, Oman và UAE đang có lợi thế rõ rệt.

Vị thế và tiềm năng của Việt Nam

Việt Nam không nằm trong danh sách các ứng viên hàng đầu, nhưng có đầy đủ các yếu tố để trở thành một nhân tố quan trọng trong cuộc đua này:

• Tiềm năng năng lượng tái tạo vượt trội: Nghiên cứu gần đây của các nhà khoa học từ Đại học Cần Thơ và Đại học Tokyo cho thấy, chi phí sản xuất hydro xanh từ năng lượng mặt trời tại Bình Thuận có thể đạt mức chỉ 1,24 USD/kg — thấp hơn nhiều so với mức 3,24 USD/kg tại Trung Quốc được Singh dẫn chứng. Mặc dù đây mới là nghiên cứu học thuật, con số này cho thấy tiềm năng to lớn của Việt Nam.

• Chính sách hỗ trợ mạnh mẽ và triển khai tích cực: Chiến lược hydro quốc gia đặt mục tiêu sản xuất 100.000-500.000 tấn hydro xanh/năm vào 2030 và 10-20 triệu tấn vào 2050. Bộ Công Thương đang tích cực xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết với 17 nhóm nhiệm vụ trọng tâm, bao gồm phối hợp chính sách, theo dõi dự án và phát triển quy định. Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh hydro mở ra không gian phát triển mới cho ngành năng lượng Việt Nam theo hướng xanh, sạch và bền vững.

• Xây dựng tiêu chuẩn hydro quốc gia TCVN/TC 197: Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia đã thành lập Ban kỹ thuật TCVN/TC 197 về công nghệ hydro từ tháng 3/2026, dựa trên ISO/TC 197. Việc tham gia vào quá trình xây dựng tiêu chuẩn này là cần thiết để đảm bảo tương thích quốc tế và tạo điều kiện cho xuất khẩu trong tương lai.

• Sàn giao dịch carbon quốc gia và cơ chế chuyển nhượng tín chỉ: Sàn giao dịch carbon quốc gia chính thức vận hành từ ngày 29/6/2026, cùng với Nghị định 112/2026/NĐ-CP, cho phép các dự án hydro xanh chuyển nhượng tối đa 90% số tín chỉ carbon tạo ra ra thị trường quốc tế. Đây là một lợi thế cạnh tranh đặc biệt, biến tín chỉ carbon thành một lớp doanh thu chiến lược cho các dự án hydro.

Thách thức và hướng đi

Thách thức với Việt Nam là chi phí sản xuất thực tế hiện đang ở mức khoảng 5-6 USD/kg, và cơ sở hạ tầng vận chuyển, lưu trữ hydro hầu như chưa phát triển. Tuy nhiên, với các dự án tiên phong đang được Petrovietnam triển khai, cùng hành lang pháp lý về tín chỉ carbon và các cơ chế hỗ trợ, Việt Nam hoàn toàn có thể thu hẹp khoảng cách này trong thập kỷ tới. Điểm mạnh của Việt Nam nằm ở sự kết hợp: tài nguyên thiên nhiên, tham vọng chính sách, lợi thế carbon độc đáo, và lộ trình tiêu chuẩn hóa rõ ràng. Bài toán không phải là liệu Việt Nam có thể tham gia cuộc đua này hay không, mà là họ sẽ chọn đứng ở vị trí nào trên bản đồ chi phí toàn cầu vào năm 2030.

Kỹ sư Gyanendra Pratap Singh hiện đang đảm nhiệm vị trí Kỹ sư tập sự cấp cao (PGET) tại Tập đoàn năng lượng tái tạo Avaada Group (Ấn Độ). Anh tốt nghiệp bậc Sau đại học chuyên ngành Kỹ thuật Hóa học tại Viện UICET danh tiếng thuộc Đại học Panjab. Với nền tảng học thuật chuyên sâu về công nghệ hóa chất và năng lượng, anh đang tham gia vào các dự án phát triển nguồn năng lượng xanh và bền vững tương lai của tập đoàn