Hydrogen bước vào giai đoạn tái cấu trúc chiến lược: Khai thác tự nhiên, chiến tranh giá và áp lực lợi nhuận
Ngày 21 tháng 2 năm 2026
(Tổng hợp từ bài “Hydrogen Strategic Briefing – Feb 16, 2026” của Matt Moran)
BƯỚC NGOẶT KHAI THÁC SƠ CẤP: HYDROGEN ĐỊA CHẤT LÊN NGÔI
Ngành công nghiệp hydrogen toàn cầu đang chuyển từ mô hình “sản xuất bằng mọi giá” sang giai đoạn tái cấu trúc dựa trên hiệu quả chi phí và lợi thế tài nguyên. Theo phân tích của Matt Moran, trọng tâm mới không còn chỉ là điện phân quy mô lớn, mà là khai thác hydrogen tự nhiên (geologic hydrogen) – hay còn gọi là hydrogen trắng.
Các nghiên cứu gần đây cho thấy tiềm năng trữ lượng hydrogen địa chất có thể lớn hơn nhiều so với ước tính trước đây. Nếu khai thác thành công với chi phí thấp, mô hình này có thể làm thay đổi hoàn toàn cấu trúc chi phí của thị trường, tương tự như cuộc cách mạng khí đá phiến từng diễn ra ở Mỹ.
Song song đó, các đột phá công nghệ như điện phân nước biển sử dụng gallium lỏng, vật liệu điện cực giá rẻ và hệ thống tối ưu hóa năng lượng đang giúp giảm CAPEX và OPEX cho hydrogen xanh. Tuy nhiên, lợi thế công nghệ vẫn chưa đủ để đảm bảo lợi nhuận trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt.
ẤN ĐỘ KÍCH HOẠT “CHIẾN TRANH GIÁ” HYDROGEN XANH
Một trong những diễn biến gây chấn động thị trường là mức giá trúng thầu hydrogen xanh cực thấp tại Ấn Độ. Chính sách đấu thầu cạnh tranh đã đưa giá hydrogen xuống mức được xem là “benchmark mới” cho thị trường quốc tế.
Điều này tạo ra áp lực lớn lên các nhà sản xuất tại châu Âu và các nền kinh tế phát triển, nơi chi phí điện và yêu cầu pháp lý cao hơn đáng kể. Nếu mức giá thấp của Ấn Độ duy trì ổn định, bản đồ thương mại hydrogen toàn cầu có thể thay đổi: từ mô hình sản xuất phân tán sang mô hình xuất khẩu tập trung tại các quốc gia có lợi thế chi phí.
Biên lợi nhuận hydrogen xanh vì thế đang bị thu hẹp nhanh chóng. Các dự án phụ thuộc vào trợ cấp hoặc giá carbon cao sẽ phải điều chỉnh chiến lược tài chính.
KHOẢNG CÁCH TRIỂN KHAI: HẠ TẦNG TĂNG, DOANH SỐ GIẢM
Bức tranh thị trường hiện nay cho thấy nghịch lý đáng chú ý. Trong khi các khoản đầu tư vào đường ống hydrogen, cảng xuất khẩu và trung tâm lưu trữ vẫn tăng, doanh số bán thiết bị điện phân lại giảm mạnh so với giai đoạn cao điểm 2022–2023.
Khoảng cách này phản ánh thực tế rằng nhiều dự án đã được công bố nhưng chưa đạt đến quyết định đầu tư cuối cùng (FID). Giá điện cao và nhu cầu công nghiệp chưa đủ mạnh khiến hydrogen xanh vẫn khó đạt điểm hòa vốn nếu không có hỗ trợ chính sách dài hạn.
Điều này đặt ra câu hỏi chiến lược: liệu thị trường hydrogen đang bước vào giai đoạn thanh lọc, nơi chỉ các dự án có chi phí thực sự cạnh tranh mới tồn tại?
ỨNG DỤNG NGÀNH: HÀNG HẢI DẪN TRƯỚC, HÀNG KHÔNG THEO SAU
Trong các lĩnh vực ứng dụng, vận tải biển và thiết bị hạng nặng đang nổi lên là thị trường thương mại sớm cho hydrogen và các dẫn xuất như ammonia xanh.
Ngược lại, hàng không vẫn đối mặt với thách thức lớn về mật độ năng lượng và hạ tầng tiếp nhiên liệu. Các dự án thử nghiệm vẫn tiếp diễn, nhưng khả năng thương mại hóa quy mô lớn còn xa.
Các mô hình sản xuất hydrogen tại chỗ cho nông nghiệp, khu công nghiệp hoặc microgrid cũng được đánh giá có tiềm năng nhờ giảm chi phí vận chuyển và phụ thuộc hạ tầng quốc gia.
PHÁP LÝ VÀ ĐỊA CHÍNH TRỊ: CẠNH TRANH THỂ CHẾ
Môi trường chính sách toàn cầu đang phân hóa. Một số khu vực có xu hướng nới lỏng quy định để tăng sức cạnh tranh, trong khi các khu vực khác duy trì tiêu chuẩn nghiêm ngặt về phát thải và nguồn điện tái tạo.
Liên minh châu Âu được cho là đang đối mặt với áp lực phải đơn giản hóa quy định nếu muốn duy trì vai trò dẫn đầu. Trong khi đó, Trung Quốc tiếp tục theo đuổi mô hình tập trung, quy mô lớn, với khả năng tác động mạnh đến chuỗi cung ứng thiết bị và chi phí toàn cầu.
TÁI ĐỊNH VỊ CHIẾN LƯỢC HYDROGEN 2026
Bức tranh tổng thể cho thấy ngành hydrogen đang chuyển từ giai đoạn “kỳ vọng chính sách” sang giai đoạn “kỷ luật thị trường”. Ba xu hướng nổi bật gồm:
-
Sự trỗi dậy của hydrogen địa chất như nguồn cung tiềm năng chi phí thấp
-
Mức giá cạnh tranh từ Ấn Độ định hình lại chuẩn giá toàn cầu
-
Áp lực cải cách pháp lý nhằm giảm chi phí tuân thủ và thúc đẩy đầu tư thực chất
Năm 2026 có thể đánh dấu điểm bẻ lái của ngành: không còn chạy đua công suất bằng mọi giá, mà chuyển sang tối ưu chi phí, hiệu quả tài chính và lợi thế cạnh tranh thực tế.
