Hợp tác năng lượng Việt Nam – Australia: Động lực mới từ những sáng kiến chiến lược và cơ hội đầu tư hydro

Hợp tác năng lượng Việt Nam – Australia: Động lực mới từ những sáng kiến chiến lược và cơ hội đầu tư hydro

Ngày 10/8/2026, Annie Nguyễn, Ban Thư ký VAHC

Trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng toàn cầu và quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện giữa hai nước đang ngày càng đi vào chiều sâu, hợp tác năng lượng Việt Nam - Australia đã ghi nhận những bước tiến quan trọng trong năm 2026. Đáng chú ý, các hoạt động hợp tác đang được đẩy mạnh trong bối cảnh Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm chính thức Australia trong tuần này, mở ra kỳ vọng về những thỏa thuận hợp tác chiến lược mới trong lĩnh vực năng lượng và chuỗi cung ứng.

Chủ tịch nước Tô Lâm trao đổi với đại biểu tại Triển lãm TechConnect, Sydney, Australia 10/8/2026

Hỗ trợ tài chính và viện trợ năng lượng từ Australia cho Việt Nam

Australia đã và đang là một đối tác quan trọng hỗ trợ Việt Nam trong quá trình chuyển đổi năng lượng. Trong khuôn khổ chuyến thăm của Thủ tướng Anthony Albanese, Australia cam kết dành gói hỗ trợ 105 triệu USD cho Việt Nam ứng phó với biến đổi khí hậu và chuyển dịch năng lượng . Bên cạnh đó, Australia đã tăng ngân sách viện trợ phát triển cho Việt Nam trong năm tài chính 2026-2027 lên 98,3 triệu AUD, tập trung vào các lĩnh vực chuyển đổi năng lượng sạch, cơ sở hạ tầng thích ứng biến đổi khí hậu và nông nghiệp bền vững.

Australia cũng triển khai các sáng kiến hỗ trợ tài chính ở cấp độ khu vực. Quỹ tài trợ đầu tư Đông Nam Á (Southeast Asia Investment Financing Facility) trị giá 2 tỷ AUD đang được tích cực giải ngân, hướng tới các dự án phát triển bền vững và chuyển đổi năng lượng . Đặc biệt, thông qua Quỹ Đầu tư Phát triển Australia (ADI), Chính phủ Australia đã cam kết đầu tư 10 triệu USD vào quỹ Do Ventures Fund II để hỗ trợ các doanh nghiệp Việt Nam trong các lĩnh vực chuyển đổi năng lượng, sản xuất và tiêu dùng bền vững, và các giải pháp khí hậu dựa trên trí tuệ nhân tạo . Đây là động thái cho thấy Australia đang chuyển từ hỗ trợ truyền thống sang đầu tư có tác động, thúc đẩy khu vực tư nhân.

Cơ hội và thách thức trong lĩnh vực hydro của Australia

Với lợi thế về tài nguyên năng lượng tái tạo và các khoáng sản quan trọng, Australia đặt mục tiêu trở thành quốc gia dẫn đầu toàn cầu về sản xuất và xuất khẩu hydro xanh . Western Australia đặc biệt được kỳ vọng là trung tâm của quá trình chuyển đổi này, với các dự án hydro xanh quy mô lớn đang được thúc đẩy .

Tuy nhiên, bức tranh đầu tư vào hydro tại Australia đang có những điều chỉnh. Theo báo cáo của Hội đồng Công nghiệp Năng lượng (EIC), Australia hiện có 63 dự án hydro với tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 240 tỷ USD, dẫn đầu khu vực châu Á - Thái Bình Dương về quy mô danh nghĩa . Dù vậy, phần lớn các dự án này vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu tiền khả thi, và chỉ có 6,46 GW trong tổng số 56,35 GW công suất điện phân được đề xuất đang được xây dựng . Số lượng hợp đồng được trao cũng giảm từ 54 vào năm 2024 xuống còn 27 vào năm 2025 , phản ánh những thách thức trong việc đạt được các quyết định đầu tư cuối cùng (FID).

Một trong những lý do chính là sự không chắc chắn về chính sách và nguồn tài trợ. Ngân sách cho vòng hai của chương trình Hydrogen Headstart đã bị cắt giảm một nửa, xuống còn 1 tỷ AUD trong ngân sách 2026-2027 . Dù vậy, chương trình này vẫn là công cụ quan trọng để hỗ trợ các dự án hydro tái tạo tại Australia, với các ứng viên tiềm năng bao gồm các dự án sản xuất methanol và amoniac xanh quy mô lớn ở nhiều bang.

Đầu tư từ Việt Nam và cơ hội hợp tác

Thông tin cụ thể về các dự án đầu tư từ phía Việt Nam vào lĩnh vực năng lượng tại Australia chưa được công bố rộng rãi. Tuy nhiên, các hoạt động hợp tác song phương đang diễn ra sôi động, mở ra nhiều cơ hội.

Điểm sáng trong hợp tác giữa doanh nghiệp hai nước là Hội thảo “Vietnam Australia Hydrogen Workshop – H2 Mobility & Decentralised System” được tổ chức vào tháng 12/2024 tại TP. Hồ Chí Minh, do Câu lạc bộ Hydrogen Việt Nam ASEAN (VAHC) phối hợp với Tổng Công ty Khí Việt Nam (PV GAS) và Công ty Pure Hydrogen của Australia tổ chức. Sự kiện có sự tham gia và bảo trợ của các cơ quan quan trọng như Lãnh sự quán Australia, Cơ quan Thương mại và Đầu tư Chính phủ Australia (Austrade), Hội đồng Hydrogen Australia và các tổ chức tài chính quốc tế. Sự hiện diện của các bên như JICA và Tổng lãnh sự Singapore nhấn mạnh bản chất đa phương và sự quan tâm chung đến thị trường hydro tại Việt Nam.

Hội thảo Hydrogen Việt Nam Australia tháng 4/2024 do VAHC, PV Gas và Pure Hydrogen tổ chức tại TP Hồ Chí Minh

Hội thảo đã tập trung thảo luận về các giải pháp hydro cho giao thông vận tải (H2 Mobility) và các hệ thống sản xuất và cung cấp hydro phân tán, đồng thời xem xét khả năng thiết lập chuỗi cung ứng hydro giữa hai nước, tận dụng thế mạnh về công nghệ và tài chính xanh của Australia cùng nguồn lực và tiềm năng năng lượng tái tạo của Việt Nam.

Gợi ý hợp tác đầu tư hydrogen

Dựa trên bức tranh hợp tác hiện tại và tiềm năng của hai nước, có thể thấy một số hướng hợp tác đầu tư đầy hứa hẹn:

Tại Việt Nam:

• Phát triển dự án hydro xanh quy mô nhỏ và vừa: Tận dụng nguồn quỹ và kinh nghiệm của Australia để phát triển các dự án sản xuất hydro từ điện gió và mặt trời, phục vụ cho các khu công nghiệp và giao thông vận tải, đặc biệt là các hệ thống phân tán như đã thảo luận tại hội thảo năm 2024.

• Hợp tác về tiêu chuẩn và an toàn: Australia có kinh nghiệm xây dựng tiêu chuẩn trong ngành công nghiệp hydro. Việt Nam có thể hợp tác để xây dựng khung pháp lý và tiêu chuẩn kỹ thuật phù hợp, tạo điều kiện thu hút đầu tư.

• Chuỗi cung ứng và chuyển giao công nghệ: Australia có thể chuyển giao công nghệ về sản xuất thiết bị điện phân, lưu trữ và vận chuyển hydro, giúp Việt Nam xây dựng năng lực nội địa trong chuỗi giá trị hydro.

Tại Australia:

• Tham gia chuỗi cung ứng cho các dự án hydro quy mô lớn: Các doanh nghiệp Việt Nam có thể trở thành nhà cung cấp thiết bị, vật tư hoặc dịch vụ kỹ thuật cho các dự án hydro đang được phát triển tại Australia.

• Hợp tác trong các dự án thí điểm: Tham gia vào các dự án trình diễn công nghệ mới (ví dụ: sử dụng hydro trong vận tải biển, sản xuất thép xanh) để học hỏi kinh nghiệm và công nghệ tiên tiến.

• Đầu tư dài hạn và bảo đảm đầu ra: Với nguồn vốn và tiềm năng phát triển, các tập đoàn năng lượng Việt Nam có thể xem xét đầu tư dài hạn vào một số dự án cơ sở hạ tầng hydro và amoniac xanh tại Australia, kết hợp với các hợp đồng mua bán dài hạn để bảo đảm nguồn cung cho thị trường trong nước và khu vực.

Kết luận

Quan hệ hợp tác năng lượng Việt Nam - Australia đang ở giai đoạn phát triển đầy triển vọng, đặc biệt trong lĩnh vực hydro, được hỗ trợ bởi cam kết chính trị cấp cao, các chương trình hỗ trợ tài chính và sự tham gia tích cực của doanh nghiệp hai nước. Sự kiện Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm Australia tuần này cùng các hoạt động đối thoại chuyên sâu trước đó như hội thảo do PV GAS và VAHC tổ chức đã tạo nền tảng vững chắc để hai bên hợp tác, tận dụng các cơ hội từ chương trình Hydrogen Headstart của Australia và tiềm năng to lớn của Việt Nam trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, nhằm hiện thực hóa các dự án cụ thể, đóng góp vào mục tiêu phát thải ròng bằng không và phát triển bền vững của cả hai quốc gia.

Tham khảo:

• Ngân sách liên bang Australia 2026-27 cắt giảm gần 2 tỷ USD khỏi các chương trình năng lượng sạch, bao gồm chương trình Hydrogen Headstart, Battery Breakthrough Initiative và Solar Sunshot.

• Chương trình Hydrogen Headstart vòng 2 bị cắt giảm một nửa ngân sách, chỉ còn 1 tỷ AUD (khoảng 722 triệu USD).

• Vòng 1 của Hydrogen Headstart đã trao 1,2 tỷ AUD cho dự án Murchison Green Hydrogen của Copenhagen Infrastructure Partners (814 triệu AUD) và dự án Hunter Valley Hydrogen Hub của Orica (432 triệu AUD).

• Orica đã đưa ra quyết định đầu tư cuối cùng cho dự án Hunter Valley Hydrogen Hub, nhận được 432 triệu AUD trợ cấp từ chương trình Hydrogen Headstart.

• Cơ quan Năng lượng Tái tạo Australia (ARENA) đã công bố danh sách rút gọn 7 dự án cho vòng 2 của Hydrogen Headstart.

• Dự án H2Kwinana (105 MW) của BP tại Tây Australia đã bị hủy bỏ do không được lựa chọn vào danh sách rút gọn của chương trình Hydrogen Headstart.

• BP cho biết dự án phụ thuộc vào việc nhận được tài trợ và đã rút lui khỏi dự án AREH tại Pilbara năm 2025 do không đảm bảo được cam kết từ khách hàng.

• Dự án đã nhận được 70 triệu AUD từ chương trình Trung tâm Hydro Khu vực vào năm 2022.

• Hội thảo Hydrogen Việt Nam Australia do VAHC, PV Gas và Pure Hydrogen tổ chức tháng 12/2024.