ĐẦU TƯ AZEC CỦA NHẬT BẢN VÀO HYDROGEN/AMMONIA TẠI ĐÔNG NAM Á: THỰC TRẠNG VÀ THÁCH THỨC

Ngày: 30 tháng 7, 2026

By Annie Nguyễn

Tổng quan

Sáng kiến Cộng đồng Châu Á - Phát thải ròng bằng 0 (AZEC) do Nhật Bản khởi xướng từ tháng 3/2023 nhằm thúc đẩy hợp tác chuyển dịch năng lượng và khử carbon công nghiệp tại châu Á. Tuy nhiên, một báo cáo mới từ Climate Integrate (tháng 7/2026) đã chỉ ra rằng, mặc dù số lượng Biên bản Ghi nhớ (MoU) được ký kết lên đến hàng trăm, phần lớn các dự án, đặc biệt trong lĩnh vực hydrogen và ammonia, vẫn đang ở giai đoạn rất sơ khai.

Phương pháp và phạm vi phân tích

Climate Integrate đã phân tích 217 MoU được ký kết trong năm 2023 và 2024. Trong số đó, thông tin về tình trạng của 139 dự án (khoảng 65%) có thể được xác nhận qua các nguồn công khai. 78 dự án còn lại (khoảng 35%) không có đủ thông tin để đánh giá.

Các dự án được phân loại theo 5 giai đoạn:

• Giai đoạn 0: Thỏa thuận (MoU/đối tác được công bố, chưa có phát triển dự án cụ thể)

• Giai đoạn 1: Nghiên cứu/Lập kế hoạch (FS, FEED, thí điểm, trình diễn)

• Giai đoạn 2: Phát triển (FID, mua sắm, xây dựng)

• Giai đoạn 3: Vận hành (hoạt động thương mại)

• Giai đoạn 4: Khác

Kết quả phân tích

Trong số 139 dự án có thông tin:

• 67% đang ở Giai đoạn 1 (Nghiên cứu/Lập kế hoạch)

• 14% ở Giai đoạn 0 (Thỏa thuận)

• Chỉ 18% đã tiến tới Giai đoạn 2 hoặc 3 (Phát triển hoặc Vận hành)

Điều này cho thấy phần lớn các dự án AZEC vẫn còn ở giai đoạn rất sớm.

So sánh theo lĩnh vực

• Hydrogen và Ammonia: Có số lượng dự án lớn nhất nhưng tập trung ở Giai đoạn 1.

• Năng lượng Tái tạo và Sinh khối/Nhiên liệu sinh học: Có tỷ lệ dự án tiến tới Giai đoạn 2 và 3 cao hơn, bao gồm cả các dự án đã đi vào vận hành.

Phân bố theo quốc gia

Indonesia có số lượng dự án lớn nhất, tiếp theo là Việt Nam, Thái Lan, Malaysia và Australia. Điều này phản ánh vai trò tích cực của Indonesia trong AZEC và tầm quan trọng của các tập đoàn năng lượng nhà nước.

Thách thức về tính minh bạch

Báo cáo nhấn mạnh rằng ngay cả đối với 139 dự án đã xác định được trạng thái, các thông tin chi tiết như tiến độ thời gian, tình trạng tài chính, tác động giảm phát thải dự kiến, và sự phù hợp với chiến lược chuyển dịch năng lượng của nước đối tác thường không có hoặc đã lỗi thời.

Ý nghĩa và khuyến nghị

Sự thiếu minh bạch này đặt ra câu hỏi về hiệu quả của các khoản đầu tư công của Nhật Bản vào AZEC, đặc biệt khi một số dự án có thể được kết nối với chương trình tín chỉ và bù trừ phát thải (GX-ETS) của Nhật Bản.

Climate Integrate khuyến nghị:

1. Phát triển một nền tảng công khai cập nhật thông tin dự án thường xuyên.

2. Tăng cường tính minh bạch để các nước đối tác và các bên liên quan hiểu rõ hơn về tiến độ và đóng góp của AZEC.

3. Đảm bảo các dự án thực sự đóng góp vào quá trình khử carbon tại châu Á, thay vì chỉ dừng ở các cam kết trên giấy tờ.