​​​​​​​JAXA – Noshiro – Robodex hợp tác phát triển mô hình tái sử dụng hydrogen từ khí bay hơi (BOG) trong phát triển tên lửa, hướng tới ứng dụng cộng đồng địa phương

JAXA – Noshiro – Robodex hợp tác phát triển mô hình tái sử dụng hydrogen từ khí bay hơi (BOG) trong phát triển tên lửa, hướng tới ứng dụng cộng đồng địa phương

Annie Nguyễn
15 tháng 5, 2026

Công ty Robodex, Cơ quan Thám hiểm Vũ trụ Nhật Bản (JAXA) và thành phố Noshiro (tỉnh Akita) đã ký thỏa thuận hợp tác nghiên cứu nhằm thu hồi và tái sử dụng hydro phát sinh dưới dạng khí bay hơi (BOG – Boil-Off Gas) trong quá trình phát triển và thử nghiệm tên lửa.

Dự án tập trung vào việc tận dụng lượng hydro lỏng bị thất thoát trong quá trình lưu trữ và vận hành thử nghiệm tại cơ sở JAXA Noshiro, thay vì để thải ra khí quyển như hiện nay.

1. Bối cảnh kỹ thuật: BOG trong hệ thống hydro lỏng

Hydrogen lỏng được sử dụng trong thử nghiệm tên lửa và các hoạt động liên quan. Tuy nhiên:

• Trong quá trình lưu trữ, hydrogen lỏng liên tục bay hơi

• Khí bay hơi (BOG) hiện chủ yếu được xả bỏ vì lý do an toàn

• Lượng BOG này được xem là nguồn năng lượng chưa được khai thác

Dự án mới hướng tới việc thu hồi và tái sử dụng nguồn hydrogen này.

2. Mục tiêu nghiên cứu: từ thất thoát năng lượng đến tài nguyên sử dụng

Ba bên sẽ cùng nghiên cứu:

• Công nghệ thu hồi BOG hydrogen

• Phương pháp lưu trữ và tái phân phối

• Ứng dụng trong thiết bị sử dụng hydrogen quy mô nhỏ

Các ứng dụng ban đầu bao gồm:

• Drone chạy bằng hydrogen

• Thiết bị di chuyển nhỏ sử dụng fuel cell

• Hệ thống pin nhiên liệu phân tán

3. Mô hình “space-to-local energy”: tái tuần hoàn hydrogen

Dự án được định vị như một mô hình mới:

• Hydrogen phát sinh từ hoạt động không gian

• Được thu hồi và chuyển thành nguồn năng lượng địa phương

• Tái sử dụng trong các ứng dụng dân sinh và công nghiệp nhẹ

Điều này tạo ra khái niệm “space-origin hydrogen utilization loop” – vòng tuần hoàn hydrogen từ không gian đến cộng đồng.

4. Ứng dụng địa phương: từ drone đến logistics và phòng chống thiên tai

Các kịch bản ứng dụng được đề xuất gồm:

• Drone hydrogen phục vụ cứu hộ và vận chuyển trong thiên tai

• Hỗ trợ logistics cho khu vực miền núi và vùng thưa dân

• Phương tiện di chuyển nhỏ cho người cao tuổi

• Nguồn điện dự phòng bằng fuel cell

Ngoài ra, dự án cũng hướng tới tạo hệ sinh thái công nghiệp hydrogen tại địa phương.

5. Vai trò của thành phố Noshiro: “Hydrogen Laboratory Concept”

Noshiro đang thúc đẩy mô hình “Hydrogen Laboratory”, tập trung vào:

• Thu hồi khí thải BOG từ hệ thống lưu trữ hydrogen

• Cung cấp cho doanh nghiệp và viện nghiên cứu

• Xây dựng nền tảng thử nghiệm và phát triển công nghệ hydrogen

• Phát triển nguồn nhân lực và hệ sinh thái công nghiệp địa phương

6. Hàm ý công nghệ: tận dụng tổn thất trong chuỗi hydrogen

Dự án cho thấy một hướng tiếp cận quan trọng:

• Hydrogen không chỉ là nhiên liệu sản xuất chính

• Mà còn có thể thu hồi từ các dòng thất thoát trong hệ thống cryogenic

• Tối ưu hóa toàn bộ chuỗi giá trị thay vì chỉ tập trung sản xuất

Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh chi phí hydrogen vẫn cao.

7. Hàm ý cho Việt Nam và ASEAN

Từ góc nhìn khu vực, mô hình này mang ba ý nghĩa:

Thứ nhất, các nguồn hydrogen “phụ phẩm” (by-product hydrogen streams) có thể trở thành nguồn cung quan trọng cho ứng dụng phân tán.

Thứ hai, công nghệ thu hồi hydrogen bay hơi là một phần quan trọng của hạ tầng cryogenic, thường bị bỏ qua trong các dự án hydrogen ban đầu.

Thứ ba, mô hình tích hợp “không gian – công nghiệp – địa phương” cho thấy cách hydrogen có thể được gắn với phát triển kinh tế vùng.

8. Kết luận

Hợp tác giữa JAXA, thành phố Noshiro và Robodex cho thấy một hướng phát triển mới của hydrogen: không chỉ tập trung vào sản xuất quy mô lớn, mà còn khai thác các dòng năng lượng thất thoát để tạo ra giá trị sử dụng trong cộng đồng địa phương.

Đây là bước tiếp cận mang tính hệ thống, kết nối công nghệ không gian với ứng dụng năng lượng phân tán.