Hydrogen sạch trong quá trình khử carbon: vai trò có chọn lọc thay vì giải pháp toàn diện

Ngày 24/05/2026 – Annie Nguyễn

Một ấn phẩm học thuật mới từ Springer, Clean Hydrogen for Decarbonisation, tiếp tục củng cố góc nhìn ngày càng phổ biến trong giới nghiên cứu: hydrogen không phải là giải pháp thay thế toàn diện cho nhiên liệu hóa thạch, mà chỉ đóng vai trò có chọn lọc trong các phân khúc công nghiệp nhất định. (Springer)

Cuốn sách do Aliaksei Patonia và Rahmatallah Poudineh biên soạn, tập trung phân tích vai trò thực tế của hydrogen trong hệ thống năng lượng toàn cầu, thay vì cách tiếp cận mang tính kỳ vọng công nghệ. Nội dung nhấn mạnh rằng hydrogen cần được đánh giá trong bối cảnh kinh tế – hạ tầng – chi phí toàn chuỗi giá trị, không chỉ ở khâu sản xuất. (Springer)

Theo phân tích trong sách, hydrogen có vai trò rõ ràng trong một số lĩnh vực “không thể thay thế”, bao gồm:

• Sản xuất ammonia cho phân bón
• Công nghiệp lọc hóa dầu
• Các quy trình hóa chất nền tảng

Tuy nhiên, trong nhiều lĩnh vực khác, hydrogen chỉ có tính cạnh tranh hạn chế hoặc phụ thuộc mạnh vào điều kiện hệ thống, đặc biệt là:

• Thép xanh (DRI)
• Vận tải biển và hàng không (SAF/e-fuels)
• Lưu trữ năng lượng quy mô nhỏ
• Sưởi dân dụng và giao thông cá nhân

Thông điệp chính của nghiên cứu là hydrogen không thể thay thế điện khí hóa trực tiếp trong đa số ứng dụng, do các hạn chế về hiệu suất chuyển đổi năng lượng, chi phí vận hành và hạ tầng vận chuyển – lưu trữ. (Springer)

Trong bối cảnh này, hydrogen được xem là một “giải pháp chuyên biệt”, thay vì một trụ cột phổ quát của hệ thống năng lượng tương lai. Điều này phù hợp với xu hướng các báo cáo gần đây của giới hoạch định chính sách, trong đó hydrogen được ưu tiên cho các ngành khó khử carbon thay vì ứng dụng đại trà.

Về mặt thị trường, góc nhìn này cũng đặt ra sự phân hóa rõ rệt giữa các mô hình kinh doanh hydrogen: từ các nhà sản xuất nhiên liệu sinh học truyền thống đến các dự án power-to-liquid quy mô lớn như e-fuel, SAF và ammonia xanh.

Cuốn sách vì vậy được xem như một tài liệu “hiệu chỉnh kỳ vọng” quan trọng, giúp phân biệt giữa tiềm năng công nghệ và khả năng thương mại hóa thực tế của hydrogen trong thập kỷ tới.