Các nhà xuất khẩu hydrogen xanh Trung Đông phản đối sửa đổi quy định RFNBO của EU tại World Hydrogen Summit 2026
Annie Nguyễn
*(23/5/2026)*
Trong khuôn khổ Hội nghị thượng đỉnh và triển lãm hydrogen toàn cầu (World Hydrogen Summit & Exhibition) vừa diễn ra tại Rotterdam (Hà Lan), các nhà xuất khẩu hydrogen xanh tiềm năng lớn nhất đến từ khu vực Trung Đông đã lên tiếng phản đối việc tái mở định nghĩa về nhiên liệu tái tạo có nguồn gốc không sinh học (Renewable Fuel of Non-Biological Origin - RFNBO) của Liên minh châu Âu (EU).
Trong khi nhiều bên tại châu Âu đang kêu gọi nới lỏng các quy định nghiêm ngặt về “thêm thắt tính” (additionality), “tương quan thời gian” (time matching) và “tương quan địa lý” (geographical correlation), các quốc gia Trung Đông và doanh nghiệp hàng đầu như Air Products lại cho rằng việc thay đổi quy định vào thời điểm hiện tại sẽ gây ra sự bất ổn chính sách, làm chậm các quyết định đầu tư cuối cùng (Final Investment Decision - FID) và cản trở sự phát triển của thị trường hydrogen toàn cầu.
Lập trường của Trung Đông: Ổn định chính sách là ưu tiên hàng đầu
Việc các nước Trung Đông—vốn đang đầu tư hàng tỷ USD vào các dự án hydrogen xuất khẩu hướng tới thị trường châu Âu—lại yêu cầu EU giữ nguyên các tiêu chuẩn khắt khe nghe có vẻ nghịch lý. Tuy nhiên, điều này phản ánh một thực tế quan trọng: các dự án quy mô lớn cần một khuôn khổ pháp lý ổn định và có thể dự đoán được để thu hút vốn đầu tư.
Salim Al-Aufi, Bộ trưởng Năng lượng và Khoáng sản Oman, trong một tuyên bố trước đó tại Tuần lễ Hydrogen châu Âu, đã cảnh báo rằng việc thay đổi liên tục các quy tắc sẽ khiến sản phẩm hydrogen của Oman mất tính cạnh tranh và làm chậm trễ các FID đối với các dự án xuất khẩu. Oman đang đặt mục tiêu sản xuất 1 triệu tấn hydrogen xanh mỗi năm vào năm 2030 và lên đến 8 triệu tấn vào năm 2050, đồng thời đã ký thỏa thuận phát triển hành lang hydrogen lỏng đầu tiên trên thế giới từ Cảng Duqm (Oman) đến Cảng Amsterdam và Cảng Duisburg (Đức).
Tại hội nghị Rotterdam, lập trường này tiếp tục được củng cố bởi các nhà xuất khẩu Trung Đông khác và cả những công ty như Air Products. Ivo Bols, người đứng đầu bộ phận châu Âu của Air Products, đã bày tỏ rõ ràng rằng việc thay đổi khuôn khổ RFNBO không phải là giải pháp, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết phải có các quy định nhất quán và lâu dài.
IEA cảnh báo: Quy định quá chặt có thể kìm hãm thị trường non trẻ
Trong một báo cáo được công bố vào tháng 2/2026, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã chỉ ra rằng “các quy định rất chặt chẽ có thể gây cản trở lớn và làm chậm sự phát triển của thị trường”. Theo Wood Mackenzie, các quy định RFNBO hiện tại làm tăng chi phí sản xuất lên khoảng 1-2 USD/kg, khiến hydrogen xanh khó cạnh tranh với các nguồn năng lượng truyền thống. IEA khuyến nghị các chính phủ cần điều chỉnh chính sách hydrogen sạch phù hợp với sự phát triển thực tế của thị trường.
Bối cảnh tranh luận: Giữa tham vọng và thực tế thị trường
Dù các quốc gia Trung Đông và một số doanh nghiệp kêu gọi giữ nguyên quy định, EU đang chịu áp lực ngày càng lớn từ chính các quốc gia thành viên để nới lỏng các tiêu chuẩn này. Nghị viện châu Âu đã chính thức bỏ phiếu thông qua một nghị quyết “thúc giục” Ủy ban châu Âu đề xuất thay đổi các quy tắc RFNBO gây tranh cãi.
Bất chấp những lời kêu gọi từ các bên liên quan, Ủy ban châu Âu được cho là đang lên kế hoạch đưa thời điểm xem xét các quy tắc RFNBO lên sớm hơn, với lộ trình dự kiến vào năm 2026 hoặc 2027—sớm hơn nhiều so với mốc đánh giá theo kế hoạch là năm 2028. Động thái này diễn ra trong bối cảnh nhiều quốc gia thành viên và các bên liên quan trong ngành cho rằng các yêu cầu hiện tại quá phức tạp và có nguy cơ làm chậm sự phát triển của dự án.
Liệu EU có thể dung hòa giữa tham vọng khí hậu với nhu cầu ổn định chính sách từ các đối tác quốc tế hay không, và liệu Trung Đông có tiếp tục kiên định với lộ trình xuất khẩu hydrogen bất chấp những bất ổn định chính sách từ phía EU, sẽ là những câu hỏi lớn định hình tương lai của thị trường hydrogen toàn cầu trong những năm tới.
