Bộ Nông nghiệp Nhật Bản đề xuất định hướng phát triển “điện mặt trời nông nghiệp hiệu quả”, yêu cầu tỷ lệ che bóng dưới 30%

Bộ Nông nghiệp Nhật Bản đề xuất định hướng phát triển “điện mặt trời nông nghiệp hiệu quả”, yêu cầu tỷ lệ che bóng dưới 30%

Ngày 03/03/2026

Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Nhật Bản (MAFF) đã trình bày “Dự thảo Khái niệm về phát triển điện mặt trời nông nghiệp hiệu quả” tại cuộc họp Nhóm nghiên cứu về phát triển điện mặt trời nông nghiệp hiệu quả tổ chức ngày 23/1. Văn bản này tổng hợp định hướng tương lai cho mô hình điện mặt trời kết hợp sản xuất nông nghiệp (chia sẻ năng lượng mặt trời – agrivoltaics).

Nguyên tắc cơ bản

Theo dự thảo, việc chuyển đổi tạm thời đất nông nghiệp chỉ được chấp thuận trong các trường hợp cụ thể, với điều kiện:

• Hoạt động canh tác phù hợp vẫn được duy trì

• Không phát sinh nguy cơ sụt giảm năng suất ở mức đáng kể

• Thiết bị phát điện có cấu trúc đơn giản, dễ tháo dỡ

Hệ thống phải duy trì chức năng là nền tảng sản xuất lương thực trong dài hạn, đồng thời góp phần nâng cao thu nhập và quản lý cho cả doanh nghiệp phát điện lẫn nông dân, cũng như thúc đẩy sự chung sống hài hòa và phục hồi khu vực địa phương.

Yêu cầu kỹ thuật: che bóng dưới 30%

Để đảm bảo khả năng canh tác lâu dài:

• Tỷ lệ che bóng phải dưới 30%

• Khoảng cách từ mặt đất đến tấm pin và khoảng cách giữa các trụ đỡ không được cản trở cơ giới hóa nông nghiệp

Các loại cây trồng phải được canh tác phù hợp, có sản lượng và doanh thu nhất định, được tiêu thụ ổn định tại địa phương và về nguyên tắc có thể thu hoạch hàng năm.

Những cây được khuyến nghị gồm:

• Lúa

• Lúa mì

• Đậu nành

Đây là các cây đã chứng minh có thể duy trì năng suất nhất định trong điều kiện có bóng râm và góp phần đảm bảo an ninh lương thực.

Ngược lại, các cây cảnh không phù hợp cho thu hoạch hàng năm như sakaki hay shikimi – vốn phổ biến trong một số mô hình hiện nay – sẽ bị xem là không phù hợp. Đồng thời, nếu áp dụng nghiêm ngặt mức che bóng dưới 30%, việc trồng nấm hoặc các cây ưa bóng râm cũng sẽ trở nên khó khăn.

Yêu cầu về đồng thuận cộng đồng

Kế hoạch cũng nhấn mạnh yếu tố chung sống với cộng đồng địa phương, bao gồm:

1. Phải đạt được sự đồng thuận từ nông dân và cư dân xung quanh

2. Lợi nhuận phải được hoàn trả hợp lý cho nông dân và các bên liên quan

3. Không được cản trở các dự án cải tạo đất hoặc mở rộng quản lý nông nghiệp

4. Chi phí di dời phải được chi trả đầy đủ

Rà soát hệ thống pháp lý

Việc rà soát sẽ dựa trên Luật Năng lượng tái tạo cho các làng nông thôn, miền núi và làng chài, nhằm làm rõ phương thức phát triển điện mặt trời nông nghiệp phù hợp với chính sách quốc gia. Chính quyền địa phương sẽ được trao cơ chế để xác định tính phù hợp của từng dự án theo định hướng chung, qua đó đảm bảo tính hợp pháp và phù hợp của mô hình này.

Ý kiến phản biện từ khu vực tư nhân

Liên đoàn Xúc tiến Chia sẻ Năng lượng Mặt trời – một tổ chức phi lợi nhuận – cho rằng điện mặt trời nông nghiệp vẫn đang ở giai đoạn đầu phát triển, do đó không nên áp đặt giới hạn cứng về loại cây trồng, năng suất, chủ thể sản xuất hay mức độ che bóng đồng nhất.

Tổ chức này cảnh báo rằng quy định thống nhất về tỷ lệ che bóng hoặc lượng bức xạ có thể loại trừ các cây trồng phù hợp với điều kiện địa phương, đặc biệt là các cây ưa bóng râm. Thay vào đó, họ đề xuất thiết lập các mục tiêu định lượng nhằm phổ biến các mô hình thực hành tốt (best practices).